اصول آنتی بیوتیک درمانی از طریق آب آشامیدنی

اصول آنتی بیوتیک درمانی از طریق آب آشامیدنی

یکی از متداولترین روش‌های درمان طیور، تجویز آنتی بیوتیک‌ها از طریق آب آشامیدنی است. این روش درمانی زمانی‌که به شکل صحیح مورد استفاده قرار گیرد بسیار موثر و کارآمد می‌باشد. برای جلوگیری از مصرف بیشتر و یا کمتر دارو موارد مهم و مختلفی را باید مورد توجه قرار داد.

یک تعریف ساده و عمومی از درمان آنتی بیوتیکی عبارت است از هر نوع درمانی که به واسطه استفاده از یک آنتی بیوتیک مانند اکسی تتراسایکلین و یا نئومایسین، رشد میکروارگانیسم‌ها مانند باکتری‌ها و مایکوپلاسماها متوقف شده و یا میکروارگانیسم‌ها نابود گردند. پرورش دهندگان طیور و کلینیسین‌های دامپزشک در سراسر دنیا با استفاده از روش آنتی بیوتیک درمانی به پیشگیری یا درمان بیماری‌های عفونی ناشی از باکتری‌ها، مایکوپلاسماها و بعضی از پارازیت‌ها مبادرت می‌ورزند. برای درمان آنتی بیوتیکی استفاده از آب آشامیدنی نسبت به سایر روش‌ها برتری دارد و به عنوان متداول‌ترین روش تجویز آنتی بیوتیک‌ها در گله‌های طیور تجارتی محسوب می‌شود.

برای آنکه آنتی بیوتیک‌ها موثر باشند، پرندگان باید مقدار صحیح و کافی از دارو را دریافت کنند. تجویز آنتی بیوتیک کمتر از میزان مورد نیاز اثربخشی لازم را نداشته و درمان با شکست مواجه می‌شود، در حالیکه استفاده از دُز بالاتر آنتی بیوتیک از یک جهت سبب افزایش هزینه درمان شده و از طرف دیگر می‌تواند باعث مسمومیت گردد. تولید کنندگان داروهای آنتی بیوتیک مخصوص طیور، معمولا دُز مصرف دارو را بر اساس میزان دُز درمانی (واحد) در حجم آب مصرفی به صورت گرم و یا میلی لیتر در هر لیتر آب مصرفی تعیین می‌کنند.

بهترین و دقیق ترین روش تعیین دُز داروهای آنتی بیوتیکی بر اساس میلی گرم آنتی بیوتیک برای هر کیلوگرم وزن بدن محاسبه و تعیین می‌شود. بدین منظور سه فاکتور مهم و متفاوت باید مد نظر قرار داده شود که عبارتند از:

۱-دُز آنتی بیوتیک مصرفی به ازای هر کیلوگرم وزن زنده بدن

۲- میزان آب مصرفی روزانه برای گله تحت درمان

۳- مقدار آنتی بیوتیک تجویز شده برای درمان

 

  • ·        روش محاسبه دُز آنتی بیوتیک

برای سهولت درک مطالب فوق این محاسبه با ذکر یک مثال بیان می‌شود. محاسبه دُز مصرفی یک دارو مانند اکسی تتراسایکلین برای درمان یک گله ۱۰۰۰۰ تایی بوقلمون با سن ۶ هفته به شرح زیر می‌باشد:

۱-آنتی بیوتیک انتخابی: ساشه‌های ۲۰۰ گرمی اکسی تتراسایکلین که دارای ۸۰ گرم اکسی تتراسایکلین خالص می‌باشد.

۲- میزان آب مصرفی روزانه: ۳۰۰۰ لیتر

۳- متوسط وزن بدن پرندگان در گله: ۶/۲ کیلوگرم

۴- دُز توصیه شده اکسی تتراسایکلین برای بوقلمون‌ها: ۵۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن

محاسبه دُز مصرفی روزانه طبق فرمول زیر انجام می شود:

دُز اکسی تتراسایکلین بر حسب میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن × تعداد پرنده‌ها ×میانگین وزن بدن هر پرنده بر حسب کیلوگرم تقسیم بر  مقدار اکسی تتراسایکلین موجود در هر ساشه بر حسب گرم × ۱۰۰۰

۱۸  # ۱۷/۸۷۵ = ۸۰,۰۰۰ ÷ ۱,۴۳۰,۰۰۰ = (۸۰ × ۱,۰۰۰) ÷ (۵۵ × ۱۰,۰۰۰ × ۲/۶)

که برابر می شود با ۱۸ ساشه ۲۰۰ گرمی یا  ۳,۶۰۰  گرم در روز

  • ·        نکات مهم

در تجویز آنتی بیوتیک‌ها از طریق آب آشامیدنی، نکات زیر باید مورد توجه قرار بگیرد:

۱-مقدار داروی مصرفی براساس متوسط وزن بدن طیور تحت درمان در گله

۲- داروی تجویز شده به طور کامل در آب حل گردد و از وجود دارو در آب مصرفی و محلول بودنش اطمینان حاصل شود.

۳- چنانچه از یک همزن اتوماتیک استفاده می‌شود از صحت عملکرد و دقت اندازه گیری دُز دستگاه، کاملا اطمینان حاصل شود.

۴- در صورت امکان منبع تغذیه آب خاموش گردد، لوله‌های آب تخلیه شده و آبخوری‌ها تمیز شوند، سپس آب حاوی دارو در اختیار گله طیور قرار گیرد.

۵- توصیه می‌شود میزان سختی و pH آب آشامیدنی به عنوان دو فاکتوری که ممکن است اثربخشی آنتی بیوتیک‌‌ها را تحت تاثیر قرار دهد، مورد توجه قرار بگیرد.

۶- محلول حاوی آنتی بیوتیک هر ۲۴ ساعت یکبار تهیه شود و در صورت استفاده از همزن، ظرف نگهداری محلول پیش از تهیه محلول جدید تمیز شود.

۷- به مدت ۷۲ ساعت بدون هیچگونه قضاوتی در رابطه با اثرگذاری دارو منتظر بمانید.

۸- اگر گله علائم بهبودی و درمان را نشان دهد، ادامه و تکمیل درمان طبق دستورالعمل لیبل و یا براساس توصیه کلینیسین دامپزشک باید مورد توجه قرار گیرد.

۹- همیشه به خاطر داشته باشید که عملیات درمانی نباید مانع اجرای خوب و صحیح مسائل مدیریتی و بهداشتی (بیوسکیوریتی) گردد.

ترجمه و گردآوری: دکتر بهزاد نجارصادقی

 Reference:

Tahseen Aziz, British United Turkeys of America, Lewisburg, West Virginia, USA, Principles of antimicrobial medication via drinking water; World Poultry- Elsevier Volume 18, No 9(2002)

7750 بازدید

  نظر خود را درباره این مطلب بنویسید