تداخلات دارویی و مصرف هم‌زمان داروها

تداخلات دارویی و مصرف هم‌زمان داروها

 

اگر دو داروی متفاوت با هم تجویز شوند و یا دارو با غذا مصرف شود، در مقایسه با هنگامی که یک دارو به تنهایی تجویز می‌شود، ممکن است اثرات متفاوتی در دام به وجود آورد. این امر در بسیاری از موارد می‌تواند مفید باشد و دامپزشکان برای بالا بردن تاثیر درمان ممکن است از این ترکیبات استفاده کنند. اما تداخلات و ناسازگاری‌های ناخواسته و زیانبار نیز وجود دارند. وقوع ناسازگاری بین داروها موجب کاهش تاثیرپذیری دارو، نقصان سلامتی و نهایتا بروز اثرات سوء دارویی شود. بنابراین بهتر است هشدارهای روی برچسب دارو به دقت مطالعه شوند، زیرا ممکن است اثر دارو‌ها با یکدیگر به دلایل متعددی تداخل کنند.

ناسازگاری‌های دارویی بر سه نوعند:

۱-     ناسازگاری درمانی (متابولیک یا رقابتی) Therapeutic (Metabolic, competitive) Incompatibility

معمولا زمانی اتفاق می‌افتد که دو یا چند دارو برای اهداف درمانی یک بیماری یا بیماری‌های مختلف در بدن، تواماً یا متعاقب یکدیگر مصرف می‌شوند و یا به دلیل رقابت در محل اثر خود، در سرنوشت یکدیگر ایجاد اختلال می‌کنند. این نوع ناسازگاری، ناسازگاری درمانی نامیده می‌شود. ناسازگاری درمانی بر اساس راه تجویز و یا شکل دارویی رخ می‌دهد که در زیر به چند نوع آن اشاره می‌شود:

الف- نوع چشمی: استفاده همزمان یا متعاقب، داروهای پیلوکارپین و آتروپین.

ب- نوع تزریقی: استفاده توام یا به دنبال هم، داروهایی چون ایزوپروترنول و پروپرانولول.

ج- نوع خوراکی: کاربرد آنتی اسیدها و یا مواد لبنی با تتراسیکلین‌ها.

۲-    ناسازگاری شیمیایی Chemical Incompatibility

هنگامی که دو یا چند ماده با هم واکنش شیمیایی نشان داده و تغییراتی مانند ایجاد رسوب، تولید گاز، تغییر رنگ و ژلاتینی شدن حاصل گردد، خود دلیلی است بر وقوع ناسازگاری بین مواد. این تغییرات می‌تواند ناشی از تغییرpH  ، شلاته شدن، واکنش‌های شیمیایی و یا برخورد بین حلال و ماده موثره، باشد. این نوع ناسازگاری می‌تواند در خارج از بدن و در سرنگ، در اشکال فرموله شده و در حین تزریق به داخل سرم یا بدن رخ دهد. مانند ناسازگاری بین دکستروز ۵% با پنی سیلین، انسولین با سرنگ شیشه ای، دیازپام با سرنگ پلاستیکی و هپارین با پروتامین.

۳-    ناسازگاری فیزیکی (دارویی) Physical, Pharmaceutical Incompatibility

در این نوع ناسازگاری، ماهیت ظاهری یا فیزیکی داروها تغییر می‌کند و موجب کاهش انحلال مواد، رسوب و یا خمیری شکل شدن آنها می‌شود. به عنوان مثال مصرف توام آنتی‌پرین و سالسیلات سدیم، موجب تشکیل یک ماده نیمه جامد گردد. همچنین کاربرد نیتروفورانتوئین و تتراسیکلین در سرم دکستروز، موجب کاهش انحلال مواد شده و ایجاد رسوب می‌نماید.

 

تداخل دارویی می‌تواند بر جذب گوارشی اثر بگذارد و یا موجب کاهش یا افزایش متابولیسم کبدی شود، همچنین رقابت می‌تواند بر سر اتصال به گیرنده و یا پروتئین‌های پلاسمایی باشد. (جدول۱)

جدول۱- نمونه‌هایی  از تداخلات دارویی بین آنتی بیوتیک‌ها و سایر مواد

داروی ضد میکروب

تداخل دارویی

اثر نامطلوب

آمینوگلیکوزیدها پلی میکسین‌ها، هوشبرها، سفالوریدین… سمیت کلیوی، مهار عصبی عضلانی
کلرامفنیکل دی کومارول، باربیتورات‌ها ضد انعقاد، افزایش بیهوشی
لینکومایسین کائولین- پکتین کاهش جذب لینکومایسین
موننسین تیامولین سمیت کلیوی
پلی میکسین‌ها آمینوگلیکوزیدها سمیت کلیوی، مهار عصبی عضلانی
سولفونامیدها ضدانعقادهای خوراکی افزایش اثر ضدانعقادی
تتراسیکلین‌ها کاتیون‌های دو و سه ظرفیتی کاهش جذب تتراسیکلین‌ها

 

غذا نیز بر اثر بخشی داروها موثر بوده و داروها نیز موجب تغییر در سوخت و ساز غذا می‌گردند. بعضی از مواد غذایی می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند. این تداخلات به صورت کاهش اثر دارو و یا ایجاد عوارض جانبی، نمایان می‌گردد. جذب گوارشی می‌تواند از طریق pH، میزان چربی، خود غذا و یا به علت شلاته شدن با یون‌ها ( از قبیل کاتیون‌های دو و سه ظرفیتی)، متاثر شود. (جدول۲)

جدول۲- ارتباط تجویز خوراکی داروها با غذا خوردن

در هنگام گرسنگی بهتر است

همراه با غذا بهتر است

عدم ارتباط با گرسنگی و یا غذا

ماکرولیدها

کلرامفنیکل پالمیتات

سفالکسین

فلوروکینولون‌ها

داکسی سیکلین

کلاریترومایسین

لینکومایسین

گریزئوفولوین

فلوکونازول

اغلب پنی سیلین‌ها

ایتراکونازول

هتاسیلین

اغلب سولفونامیدها

کتوکونازول

اسپیرامایسین

اغلب تتراسیکلین‌ها

مترونیدازول

اتامبوتول

 

درمان ترکیبی:

سینرژیسم (Synergism) :

این اصطلاح برای بیان اثر ترکیبی دو دارو با خواص فارماکولوژیک مشابه ، زمانی که اثر ایجاد شده، از جمع اثر هر یک از داروها که به تنهایی تجویز گردند، بیشتر باشد، به کار می‌رود. به طور مثال، سولفونامیدها و تری متوپریم هر دو دارای اثراث ضد باکتریایی هستند، وقتی هر دو دارو با هم تجویز گردند، اثری به مراتب بیشتر از زمانی که هریک از داروها به طور جداگانه به کار می‌روند، ایجاد خواهند کرد.

به شرطی که داروها با هم سینرژیسم باشند، می‌توان چند دارو را با هم تجویز کرد. در این صورت  دوز داروها و سمیت هرکدام از داروها نیز کاهش می‌یابد.

سینرژیسمی بین آنتی بیوتیک‌ها می‌تواند به این علل باشد:

۱-     مهار متوالی مراحل متابولیسم (مانند تری متو پریم + سولفونامیدها).

۲-     مهار متوالی ساخت دیواره سلول (مانند میسی لینام + آمپی سیلین).

۳-     تسهیل راه ورود یک آنتی بیوتیک توسط دیگری (مانند بتالاکتام + آمینو گلیکوزید).

۴-     مهار غیر فعال شدن آنزیمی (آمپی سیلین + اسید کلاوونیک).

۵-     جلوگیری از ظهور جمعیت‌های مقاوم (مانند اریترومایسین + ریفامپین).

آنتاگونیسم (Antagonism) :

پدیده تضاد (آنتاگونیستی) بین آنتی بیوتیک‌ها می‌تواند به این علل باشد:

۱-     رقابت برای جایگاههای اتصال ( ماکرولید + کلرآمفنیکل)

۲-     مهار مکانیسم‌های نفوذ پذیری (کلرآمفنیکل + آمینوگلیکوزید)

۳-     کاهش بتالاکتامازها بوسیله داروهای بتالاکتام ( ایمی‌پنم و سفوکسیتیم همراه با داروهای قدیمی بتالاکتام که در برابر بتالاکتاماز حساس اند)

چند نکته:

  • پدیده سینرژیسمی و آنتاگونیستی بستگی به سویه‌های مختلف پاتوژن‌ها دارد.
  • به غیر از تست‌های آزمایشگاهی، بهترین راه برای تشخیص سینرژیسمی و یا آنتاگونیستی، فهم و درک مکانیسم داروهای ضد میکروب، است.
  • به طور کلی نباید ناآگاهانه چند آنتی بیوتیک با هم مصرف شوند، زیرا ممکن است:

۱-   اثرات سمی آنتی بیوتیک‌ها با هم جمع و زیاد شوند.

۲-   داروهای باکتریسیدال وسیع الطیفی وجود دارد که می‌توان از آنها بهره گرفت.

۳-   ترکیبات ضعیف می‌توانند منجر به مقاومت باکتری‌ها و عفونت اضافه شونده (ثانویه)، شوند.

آنتی بیوتیک‌های پلی پپتیدی:

۱- پلی میکسین‌ها (کلیستین، پلی میکسینB)

2- گلیکوپپتیدها (ونکومایسین، آووپراسین…)

۳- باسیتراسین

  • پلی میکسین‌ها با داروهای ضد میکروبی که بر روی غشای سیتوپلاسمی و غشای خارجی باکتری‌ها اثر می‌کنند، اثر سینرژیسمی دارند.
  • پلی میکسین‌ها با سولفونامیدها و تری متوپریم علیه انواع باکتری‌های روده ای از جمله سویه‌های مقاوم پروتئوس و سودوموناس، اثر سینرژیسمی دارند.
  • کلیستین با ریفامپین و یا سفتازیدیم علیه سودوموناس آئروژینازِ مقاوم به چند دارو، موثر است.
  • ونکومایسین با آمینوگلیکوزیدها علیه کوکسی‌های گرم مثبت، اثر سینرژیسمی دارد.
  • ونکومایسین با ریفامپین علیه استافیلوکوک اورئوس، اثر سینرژیسمی دارد.
  • ونکومایسین در محیط خارج از بدن، با بسیاری از داروها، ضدیت دارد.
  • باسیتراسین برای بروز اثر نیاز به کاتیون‌های دو ظرفیتی (مانند روی)، دارد و اغلب در ترکیبی همراه با نئومایسین و پلی میکسین‌ها تجویز می‌شود تا طیف ضد باکتریایی آن افزایش یابد.
  • وقتی پلی میکسین‌ها را با سولفونامید‌های تقویت شده، تتراسیکلین‌ها و بعضی از داروهای ضد باکتری همراه کنند، می‌ تواند اثر آندوتوکسین‌ها را در مایعات بدن کاهش داده و در درمان آندوتوکسمی موثر باشد.
  • اثر پلی میکسین‌ها توسط کاتیون‌های دوظرفیتی، اسیدهای چرب غیر اشباع و ترکیبات آمونیوم چهارتایی مهار می‌شود.
  • مصرف همزمان محلول کیمیا کلیست اس یا پودر محلول در آب کیمیا کلیست ۳ با کیمیاپریم ۴۸، موجب ایجاد پیک پلاسمایی مناسب و سریع در مقابل عفونت‌های سیستمیک، گوارشی و بیماری‌های کمپلکس با عوامل چندگانه می‌شود.

لینکوزامیدها (لینکومایسین، کلیندومایسین…):

  • لینکوزامید‌ها در ترکیب با اسپکتینومایسین موجب افزایش فعالیت علیه مایکوپلاسماها می‌شوند. این ترکیب در طیور برای درمان تورم روده نکروتیک و علیه مایکوپلاسما کاربرد دارد.
  • کلیندامایسین اغلب با آمینوگلیکوزیدها و یا فلوروکینولون‌ها برای درمان و یا پیشگیری از عفونت‌های باکتریایی ناشی از اجرام هوازی و بی هوازی به کار می‌رود.
  • کلیندامایسین با مترونیدازول علیه باکتروئیدس فراژیلیس، اثر سینرژیسمی دارد.
  • با تری متوپریم + سولفامتوکسازول، علیه باکتری‌های هوازی گرم منفی و گرم مثبت، اثر سینرژیسمی دارند.
  • در شرائط آزمایشگاهی در ترکیب با ماکرولیدها و کلرآمفنیکل، ضدیت دارند.
  • کائولین و پکتین، از جذب لینکوزامیدها از دستگاه گوارش، جلوگیری می‌کنند.
  • این آنتی بیوتیک‌ها را نباید با داروهای باکتریسید یا همراه با ماکرولیدها، تجویز کرد.
  • مصرف همزمان کیمیا لینکو ۴٫۴ با کیمیا سالینو ۱۲ موجب پیشگیری بهتر کوکسیدیوز و مهار کامل تورم روده نکروتیک می‌گردد.

پلوروموتیلین‌ها (تیامولین، والنمولین):

  • تیامولین در بدن طیور با متابولیسم موننسین و سالینومایسین تداخل پیدا کرده و چنانچه با هم تجویز شوند، مسمومیت ایجاد می‌کنند. حیوانات حداقل ۵ روز قبل و بعد از درمان با پلوروموتیلین‌ها نباید این داروها را دریافت کنند، در صورت مصرف، ممکن است تضعیف شدید رشد، آتاکسی، فلجی و یا مرگ روی دهد.
  • پلوروموتیلین‌ها مهارکننده‌های پپتیدیل ترانسفرازند و نباید همزمان با ماکرولیدها مصرف شوند.
  • به طور کلی تیامولین دارای اثرات جانبی اندکی است.

ماکرولیدها (اریترومایسین، تایلوزین، تولترامایسین، تیل میکوزین…):

  • مطالعات اندکی در مورد تداخلات ماکرولیدها با سایر داروهای ضد میکروب انجام شده است.
  • در خارج از بدن، اریترومایسین با سایر ماکرولیدها، لینکوزامیدها و کلرامفنیکل، آنتاگونیست است.
  • اریترومایسین به تنهایی و یا همراه با یک آمینوگلیکوزید، برای پیشگیری و درمان پریتونیت به کار می‌رود؛ هرچند برای این منظور به اندازه ترکیب کلیندامایسین یا مترونیدازول با یک آمینوگلیکوزید موثر نیست.
  • با توجه به نوع میکروارگانیسم، ترکیب ماکرولیدها با فلوروکینولون‌ها  یا آمینوگلیکوزید‌ها می‌تواند سینرژیست، آنتاگونیست و یا غیر از آن باشد.
  • اریترومایسین و سایر ماکرولیدها  باعث غیر فعال شدن کمپلکس آنزیمی سیتوکروم  P450 می‌شوند. تجویز همزمان اریترومایسین موجب افزایش غلظت داروهایی که عمدتا وابسته به متابولیسم   CYP3A هستند (از قبیل تئوفیلین، میدازولام، امپرازول و رانیتیدین)، خواهد شد.
  • ماکرولیدها را نباید همراه با کلرامفنیکل و لینکوزامیدها مصرف کرد زیرا ممکن است بر سر نشستن به جایگاه یکسان در ریبوزوم ۵۰S، رقابت ایجاد شود. اگرچه اهمیت این تداخل در بدن معلوم نیست.
  • اثر ماکرولیدها در محیط‌های اسیدی کاهش می‌یابد.
  • ترکیبات تزریقی ماکرولیدها با بسیاری از ترکیبات دارویی، ناسازگاری دارند.
  • مصرف همزمان کیمیا اریترو۲۰ با کیمیاپریم ۴۸، اثرات سینرژیسم داشته و موجب افزایش اثربخشی آنها می‌گردد.
  • مصرف همزمان کیمیا لوزین به همراه کیمیا سالات- ث موجب کنترل بهتر عفونت و کاهش عوارض بالینی بیماری‌ها می‌گردد.
  • مصرف همزمان کیمیا لوزین فسفات با کیمیا کارنیویت – ب موجب تحریک سیستم ایمنی برای مقابله با بیماری‌ها و اثر بخشی بهتر دارو خواهد شد.

آمینوگلیکوزیدها  (نئومایسین، جنتامیسین، اسپکتینومایسین….):

  • افزایش سمیت کلیوی ممکن است با تجویز همزمان آمینوگلیکوزیدها و سایر داروهای مسموم کننده بالقوه کلیه بروز کند.
  • احتمال بروز مهار عصبی- عضلانی نیز در هنگامی که آمینوگلیکوزیدها همزمان با داروهای شل کننده عضلات و هوشبرهای استنشاقی تجویز می‌شوند، بیشتر است.
  • سمیت شنوایی آمینوگلیکوزیدها با تجویز مدرهای موثر بر قوس هنله، به ویژه فوروسماید، بیشتر رخ می‌دهد.
  • غلظت بالای کربنی سیلین، تیکارسیلین و پیپراسیلین در هنگام نارسایی کلیوی، موجب غیرفعال شدن آمینوگلیکوزیدها می‌شود.
  • آمینوگلیکوزیدها معمولا با داروهای بتالاکتام، اثر سینرژیسمی دارند.
  • آمینوگلیکوزیدها با تعدادی از داروها از قبیل بتالاکتام‌ها، ناسازگاری فیزیکی دارند. بنابراین هرگز نباید در یک سرنگ با هم مخلوط شوند.
  • استرپتومایسین و دی هیدرو استرپتومایسین، اغلب با سایر داروها برای پیشگیری از ظهور مقاومت کروموزومی و یا به منظور اثر سینرژیسمی به کار می‌روند.
  • اغلب با آنتی بیوتیک‌های موثر بر دیواره سلولی (مانند پنی سیلین‌ها) اثر سینرژیسمی دارند و فراورده‌های ترکیبی آنها موجود است. این سینرژیسمی علیه باکتری‌های گرم مثبتی که نسبت به دارو نفوذ ناپذیرند (مانند استرپتوکوکوس)، روی می‌دهد؛ ولی در مقابل باکتری‌های گرم منفی اثر سینرژیسمی ندارند.
  • نئومایسین با آنتی بیوتیک‌های بتالاکتام و باسیتراسین علیه باکتری‌های گرم مثبت اثر سینرژیسمی دارد.
  • جنتامیسین با آنتی بیوتیک‌های بتالاکتام، علیه طیف وسیعی از باکتری‌های میله ای گرم منفی (مانند سودوموناس) و همچنین علیه باکتری‌های گرم مثبت،  اثر سینرژیسمی دارد.
  • جنتامیسین اغلب با ترکیبات تری متوپریم + سولفونامید، علیه ای کولای و کلبسیلا پنومونیه، اثر سینرژیسمی دارد.
  • ممکن است مصرف همزمان آمینوگلیکوزیدها با کلرامفنیکل، تتراسیکلین و اریترومایسین، اثرات آنتاگونیستی نشان دهد.
  • اسپکتینومایسین در ترکیب با لینکومایسین، می‌تواند طیف فعالیت آنها را علیه مایکوپلاسما وبعضی دیگر از ارگانیسم‌ها، افزایش دهد.
  • مصرف همزمان کیمیا نئو ۲۰ و کیمیا سایکلین ۲۰، با همان میزان معمول دارو، سرعت اثر و قدرت اثر این داروها را تا چند برابر افزایش می‌دهد.
  • استفاده همزمان کیمیا نئو۲۰ و کیمیا سایکلین ۵۰، دارای اثر سینرژیسم بوده و موجب افزایش اثر بخشی آنها می‌گردد.
  • استفاده همزمان کیمیا نئو۲۰ و کیمیا سایکلینWS 50، موجب اثر سینرژیسم و اثر بخشی بهتر آنها گردد.

تتراسیکلین‌ها (تتراسیکلین، اکسی تتراسیکلین، کلرتتراسیکلین…):

  • جذب تتراسیکلین‌ها و به مراتب کمتر جذب داکسی سیکلین و مینوسیکلین از دستگاه گوارش، توسط شیر و فرآورده‌های آن، ضد اسیدها، کائولین و ترکیبات آهن، کاهش می‌یابد.
  • وقتی تتراسیکلین‌ها در مایعات انفوزیونی رقیق شوند و یا در معرض اشعه ماورای بنفش قرار گیرند، به تدریج اثر خود را از دست می‌دهند. ویتامین‌های گروه B به ویژه ریبوفلاوین، سبب تسریع این کاهش اثر در مایعات انفوزیونی خواهند شد.
  • انجام بی هوشی با متوکسی فلوران همراه با درمان توسط تتراسیکلین‌ها، ممکن است موجب بروز مسمومیت کلیوی شود.
  • داروهای القاء کننده آنزیم‌های میکروزومی کبد (از قبیل فنوباربیتال و فنی توئین)، موجب کاهش نیمه عمر پلاسمایی مینوسیکلین و داکسی سیکلین می‌شوند.
  • حضور غذا به جز در مورد مینوسیکلین و داکسی سیکلین، جذب تتراسیکلین‌ها را از دستگاه گوارش، کاهش می‌دهد.
  • تتراسیکلین‌ها در ادرار قلیایی کمتر موثرند و اسیدی کردن ادرار، تاثیر ضد میکروبی آن را افزایش خواهد داد.
  • بین تتراسیکلین‌ها و تایلوزین، علیه پاستورلا اثر سینرژیسمی وجود دارد.
  • ترکیب با پلی میکسین‌ها، به دلیل افزایش ورود به باکتری، می‌تواند اثر سینرژیسمی داشته باشد.
  • داکسی سیکلین با ریفامپین و یا استرپتومایسین، در درمان باسیلوز، سینرژیسم دارد.
  • داکسی سیکلین با پری متامین، در درمان توکسوپلاسموزیس، مفید است.
  • مصرف همزمان کیمیاداکسی- اس با کیمیا هگزین، اثرات درمانی کیمیاداکسی-اس را در بیماری‌های تنفسی چندین برابر افزایش می‌دهد.
  • مصرف همزمان کیمیا سایکلین ۲۰ و کیمیا نئو ۲۰، با همان میزان معمول دارو، سرعت اثر و قدرت اثر این داروها را تا چند برابر افزایش می‌دهد.
  • استفاده همزمان کیمیا سایکلین ۵۰ با کیمیا نئو۲۰، دارای اثر سینرژیسم بوده و موجب افزایش میزان اثر بخشی آنها می‌گردد.
  • استفاده همزمان کیمیا سایکلینWS 50 با کیمیا نئو۲۰، سینرژیسم داشته و موجب اثر بخشی بهتر آنها می‌گردد.

فلورفنیکل:

  • تاکنون تداخل دارویی در مورد فلورفنیکل گزارش نشده است ولی احتمالا باید مشابه کلرامفنیکل باشد.
  • کلرامفنیکل مهارکننده پرقدرت غیر رقابتی آنزیم‌های میکروزومی است که می‌تواند دوره اثر بسیاری از داروهایی که همزمان تجویز می‌شوند را افزایش دهد. چنانچه تجویز دارو تکرار شود، احتمال بروز اثرات جانبی بارزی وجود دارد. نمونه‌هایی از این داروها شامل پنتوباربیتال، کدئین، فنوباربیتال، فنی توئین و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی هستند.
  • کلرآمفنیکل در ترکیب با سولفامتوکسی پپریدازین، سبب آسیب کبدی می‌شود.
  • کلرآمفنیکل همچنین پاسخ کم خونی را به آهن، اسید فولیک و ویتامین B12، با تاخیر مواجه می‌کند.
  • کلرآمفنیکل با بسیاری از داروهای باکتریسید  مانند پنی سیلین‌ها، سفالوسپورین‌ها و آمینوگلیکوزیدها، تداخل دارد و در بسیاری از موارد، از چنین ترکیباتی، نباید استفاده کرد.
  • کلرآمفنیکل را نباید همزمان با سایر داروها از قبیل ماکرولیدها و لینکوزامیدها، که به تحت واحد ۵۰S ریبوزومی متصل می‌شوند، تجویز نمود.
  • کلرآمفنیکل را نباید همزمان با داروهای باکتریسیدال، در عفونت‌های تهدید کننده حیات و زمانی که دفاع میزبان ضعیف است، مصرف کرد.
  • کلرآمفنیکل با فلوروکینولون‌ها آنتاگونیست است زیرا مهار ساخت پروتئین توسط کلرآمفنیکل با تولید اتولیزن‌های ضروری برای تجزیه دیوار سلول باکتری متعاقب عمل فلوروکینولون‌ها (اختلال در پیچشDNA)، در تعارض است.
  • مصرف همزمان کیمیا فلور ۱۰ با کیمیا سالات- ث، موجب کنترل بهتر عفونت و کاهش عوارض بالینی بیماری می‌گردد.

سولفونامیدها و ترکیبات آنها:

  • محلول‌های حاوی سولفونامید با مایعات حاوی کلسیم یا سایر الکترولیت‌ها  و همچنین بسیاری از دیگر ترکیبات ناسازگار است. 
  • سولفونامیدها ممکن است با سایر داروهای اسیدی که میل ترکیبی بیشتری به پروتئین دارند، بر سر نشستن بر جایگاه اتصال به پروتئین رقابت کنند.
  • ضد اسیدها از جذب سولفونامیدها از دستگاه گوارش جلوگیری می‌کنند.
  • قلیایی کردن ادرار، موجب تسریع دفع سولفونامید می‌شود و اسیدی کردن آن، خطر کریستالوری را افزایش می‌دهد.
  • بعضی از سولفونامیدها، آنزیم‌های میکروزومی کبد را مهار می‌کنند و ممکن است منجر به تظاهرات بالینی سایر داروهایی که همزمان تجویز میگردند، شود.
  • بین سولفونامیدها و دی آمینوپیریمیدین‌ها (مانند تری متوپریم) سینرژیسم وجود دارد.
  • به نظر نمی‌رسد اثر باکتریسیدال پنی سیلین‌ها توسط سولفونامیدها آنتاگونیزه شود؛ اما حضور پروکائین در پنی سیلین – پروکائین، به عنوان آنالوگ PABA، اثر سولفونامیدها را آنتاگونیزه خواهد کرد.
  • گاهی ترکیب تری متو پریم + سولفونامید همراه با آمپی سیلین استفاده می‌شود. ایجاد طیف وسیع باکتریسیدالی چنین ترکیبی می‌تواند برای درمان عفونت‌های چند جرمی از جمله باکتری‌های حساس به تری متوپریم + سولفونامید و باکتری‌های بی هوازی حساس به آمپی سیلین، به کار رود.
  • مصرف همزمان کیمیاپریم ۴۸ با کیمیا کلیست ۳، موجب ایجاد پیک پلاسمایی مناسب و سریع در مقابل عفونت‌های سیستمیک، گوارشی و بیماری‌های کمپلکس با عوامل چندگانه می‌شود.
  • مصرف همزمان کیمیاپریم ۴۸ با کیمیا اریترو۲۰، موجب ایجاد اثرات سینرژیسم و افزایش میزان اثربخشی آنها می‌گردد.

فلوروکینولون‌ها (انروفلوکساسین، دیفلوکساسین….):

  • احتمال بروز تداخل‌ها به خوبی تعیین نشده اند. ضد اسیدها شاید در جذب کینولون‌ها از راه خوراکی تداخل ایجاد کنند.
  • به نظر می‌رسد چنانچه در عفونت‌های ادراری، نیتروفورانتوئین همزمان با کینولون‌ها مصرف شود، موجب از بین رفتن اثر کینولون‌ها خواهد شد.
  • فلوروکینولون‌ها با بتالاکتام‌ها، آمینوگلیکوزیدها و ونکومایسین علیه پاتوژن‌های باکتریایی (از قبیل استافیلوکوکوس اورئوس و سودوموناس) اثر سینرژیسمی دارد.
  • بین سیپروفلوکساسین و کلرآمفنیکل اثر آنتاگونیستی وجود دارد.
  • فلوروکینولون‌ها همراه با مترونیدازول برای گسترش طیف ضد باکتری علیه عفونت‌های چند جرمی (از جمله بی هوازی‌ها) استفاده شده است.
  • تجویز خوراکی فلوروکینولون‌ها با محصولات حاوی کاتیون‌های دو و سه ظرفیتی (از قبیل کلسیم، آهن، منیزیم، روی و آلومینیوم) می‌تواند موجب کاهش جذب آنها شود.
  • تجویز همزمان فلوروکینولون‌ها می‌تواند دفع داروهای وابسته به متابولیسم کبدی را کاهش دهد.
  • پروبنسید در انسان، با مهار ترشح لوله ای کلیه، موجب کاهش پاکسازی کلیوی سیپروفلوکساسین، تا ۵۰ درصد، شده است.
  • استفاده کیمیاهگزین قبل از مصرف کیمیا انرو-اس در بیماری‌های تنفسی طیور، موجب اثربخشی بهتر دارو می‌گردد.

آنتی بیوتیک‌های یونوفوره (موننسین، لازولاسید، مادورامایسین….):

  • موننسین و فلوروکینولون‌ها نباید همزمان مصرف شوند.
  • تجویز همزمان موننسین و سولفادی متوکسین، موجب افزایش مقادیر خونی سولفادی متوکسین خواهد شد.
  • این دسته از داروها با بعضی از آنتی بیوتیک‌ها از قبیل کلرامفنیکل، اریترومایسین و اولئاندومایسین تداخل دارند و نباید همزمان با هم مصرف شوند.
  • ترکیب لازولاسید و سولفادی متوکسین در طیور گوشتی، موجب کاهش کارآیی می‌شود.
  • موننسین با  سولفاکینوکسالین، سولفامتازین و سولفادی متوکسین، ناسازگار است.  (جدول۳)
  • مصرف همزمان کیمیا مایسین ۱۲ با کیمیا لینکو ۴٫۴، موجب پیشگیری بهتر کوکسیدیوز و مهار کامل تورم روده نکروتیک می‌گردد.
  • مصرف کلیناکوکس و کیمیا مادورامایسین در  برنامه‌های شاتل یا چرخشی، ضمن کنترل کامل کوکسیدیوز، مانع از ایجاد سویه‌های مقاوم و غیر قابل درمان در گله می‌شود.

 

جدول۳- سازگاری و ناسازگاری کوکسیدیواستاتهای یونوفوره و داروها

 

   موننسین

     ناراسین

مادورامایسین

سالینومایسین

لازالوسید سدیم

تیامولین

I

I

I

I

C

اریترومایسین

I

I

C

I

C

تایلوزین

C

C

C

C

-

کیتازامایسین

C

C

C

C

C

فلومکوئین

C

C

C

C

-

سولفاکلرپیریدازین

I

I

C

I

-

سولفاکینوکسالین

I/C

I/C

C

I

C

کلرامفنیکل

I/C

I/C

-

I

I

فورازولیدون

C

-

-

-

C

اولئاندومایسین

I

-

-

-

-

فورالتادون

C

-

-

-

C

سولفادیمتوکسین

I

I

-

-

I

سولفامتازین

I

-

-

-

C

CH402       

C

C

-

C

C

XAX-M     

I

I

-

I

-

انروفلوکساسین

C

C

C

C

C

C         سازگار

I           ناسازگار

I/C       درمواردی ناسازگار

-           گزارش نشده است  

دکتر سعیده نعیمی

متخصص فارماکولوژی دامپزشکی

استاد دانشگاه و همکار پاره وقت گروه دارویی کیمیافام

منابع :

  • Laurie Dowling. Ionophore toxicity in chickens: A review  of pathology and diagnosis. Avian Pathology.2007
  • Antimicrobial therapy in veterinary medicine. Giguere S, Prescott JF, Baggot JS, Walker RD, Dowling PM. 2006. Fourth edition. Blackwell Publishing
  • فارماکولوژی دامپزشکی مرک. ترجمه دکتر سید احمد فاطمی و دکتر سعیده نعیمی. انتشارات نوربخش. ۱۳۸۸٫ صفحات ۵۱-۴۵
  • دارونامه سال ۱۳۸۵- ویژه طرح بهینه سازی مصرف دارو. شرکت داروسازی کیمیافام
  • مبانی فارماکولوژی دامپزشکی. دکتر سید محمد فقیهی. انتشارات جنگل. ۱۳۸۳٫ صفحات ۲۲-۱۷
91904 بازدید

Comments

  1. جواد گفته:

    با سلام.مصرف فوزباک با کیمیا کارنیویت ب سازگار هست یا خیر؟

    • دکتر وزوایی گفته:

      پاسخ همکار متخصص بهداشت و بیماری های طیور گروه کیمیافام، آقای دکتر سلطانی:
      هیچ‌گونه تداخل مستقیمی بین ترکیبات موجود در این دو فرآورده با یکدیگر وجود ندارد. با این‌حال، به‌دلیل برخی ویژگی‌های ذاتی ویتامین‌های گروه B از جمله اکسیداسیون و غیر فعال شدن نسبتاً سریع در شرایط محیطی، تجویز کیمیا کارنویت B در آب آشامیدنی پرندگان زینتی توصیه نمی‌شود؛ و به‌منظور بهره‌مندی از تمامی تأثیرات مثبت این فرآورده، مخلوط‌سازی آن با خوراک پرنده به‌نسبت ۳ قطره به‌ازای هر یک از پرندگان و به‌صورت روزانه (طی دورة درمان) الزامی است. در این شرایط امکان تجویز فوزباک در آب آشامیدنی به تنهایی مقدور خواهد شد.

  2. جستجوگر سلامتی گفته:

    خیلی مطالبتان جالب است ولی اگر دسته بندی بهتری شود همچنین عامیانه تر نوشته شود تا   همه بیاموزند حتی غیردامپزشکان
    بازهم سپاس

  3. حمید گفته:

    خوبه بدک نبود

  4. ??? گفته:

    ایا میتوان  فوزباک با داکسی سایکلین با هم مصرف شود؟

  5. احسان گفته:

    مطلب بسیار مفید و آموزنده 
    تشکر میکنم

  6. ابراهیم ؟؟؟؟ گفته:

    مصرف همزمان آزیترومایسن و تاوانکس …….لطفا راهنمایی کنید تداخل دارویی وجود دارد ؟؟؟

  7. علیرضا گفته:

    سلام برای درمان عفونتهای گوارشی طیور مثل انتریت چه دارو یا ترکیب دارویی رو پیشنهاد میکنین

  8. قهدریجانی گفته:

    سلام. آیا میشه تتراساکلین رت فلوفینکل۱۰درصد ترکیب کرد.برای مصرف طیور.؟؟؟

  9. Dream گفته:

    آیا سفیکسیم با آموکسی کلاو تداخل دارویی دارند؟
    تشکر

  10. توران گفته:

    سلام مصرف همزمان ازیترومایسین با گایفیزین تداخل داروی میکند یا نه ممنونم

  نظر خود را درباره این مطلب بنویسید