۱۲ توصیه کاربردی برای مرغداری‌‌های گوشتی در هفته اول

۱۲ توصیه کاربردی برای مرغداری‌‌های گوشتی در هفته اول

امروزه پیشرفت‌های علم ژنتیک و اصلاح نژاد در زمینه تولید نیمچه‌های گوشتی،  طول یک دوره پرورش  را از ۶۰ روز به ۴۰ روز کاهش داده و با افزایش ضریب تبدیل، در طی این مدت، جوجه‌ها به میانگین وزن ۲ کیلوگرم می‌رسند.

کاهش دوره پرورش بدین معنی است که ۲۰% از رشد نیمچه‌ها در هفته اول زندگی بوده و به عنوان مبنا و پایه رشد در این دوره پرورش ۴۰ روزه، مدیریت هفته اول از اهمیت بسزایی برخوردار است. شروع موفق پرورش می‌تواند تضمین کننده یک دوره موفق باشد. پس سعی کنید درهفته اول شروع خوبی داشته باشید.

وزن جوجه‌ها در پایان هفته اول باید حدود ۴ برابر وزن یک روزگی باشد. اگر کاهش وزن مشاهده شود، باید علت مشخص شده و برای دوره‌های بعدی رفع گردد.

توجه به این نکته ضروری است که بین جوجه‌های گوشتی تولید شده از یک گله مادر جوان (زیر ۳۰ هفته) و گله‌های مادر مسن‌تر، تفاوت عملکردی وجود داشته و لازم است که با توجه به این تفاوت، مدیریت مناسب در سطح گله اعمال گردد. این فرایند مدیریتی با تغذیه مناسب گله‌ها در شروع تولید، آغاز و با تغذیه صحیح و از همه مهم‌تر فراهم کردن شرایط پرورشی ایده‌آل برای جوجه‌های گوشتی، به پایان می‌رسد. مدیریت پرورش جوجه‌های گوشتی در روزهای ابتدایی را قبل از اینکه جوجه‌ها به سالن وارد شوند، بایستی آغاز نمود. یک شروع نامناسب شدیداً روی عملکرد کلی گله چه از نظرفنی و چه از نظر اقتصادی اثر می‌گذارد، چرا که در صورت بروز اشتباه در مدیریت در این دوره از پرورش، زمانِ جوجه‌ها برای جبران این نقیصه در مراحل بعدیِ رشدشان، بسیار کم است.

 ۱-      خرید جوجه

با توجه به برنامه ریزی برای زمان ورود جوجه‌ها به سالن، باید قبل از آن اقدامات لازم در خصوص هماهنگی با کارخانه جوجه کشی و انتخاب نژاد دلخواه انجام شده باشد. برای این انتخاب باید گله مرغ مادر دارای مدیریت مناسب و عاری از بیماری‌ها باشد. همچنین از دیگر عوامل موثر درتولید جوجه‌های سالم، سن گله مادر است. اولین تاثیر سن گله مادر بر کیفیت جوجه، بر روی وزن آن است. هنگامی که گله  مادر جوان بوده و به تازگی دوره تولید را آغاز نموده باشد، یعنی از هفته ۲۶ الی ۳۵، وزن جوجه‌های تولیدی کم خواهد بود و نسبت به شرایط نا مناسب روزهای ابتدایی عمر بسیار حساس هستند. همچنین استرس شروع تولید برای گله‌های مادر، باعث حساسیت جوجه‌ها به عوامل بیماری‌زا می‌شود. با افزایش سن گله مادر از هفته ۵۰ به بعد این انتطار وجود دارد از میزان پادتن‌های انتقل یافته به جوجه‌ها و یکنواختی آنها کاسته شود. جیره غذایی گله و شرایط بهداشتی دستگاه‌های جوجه کشی از دیگر عوامل موثر در تولید جوجه‌های سالم است.

جوجه‌ها باید کاملا سالم و بدون هرگونه عوامل بیماری باشند. وجود هرگونه عفونت باکتریایی یا ویروسی در جوجه‌های یک روزه بر سلامتی، تلفات و عملکرد گله در طول دوره تاثیر مستقیم دارد. جوجه‌ها باید یکدست (یک سن و از یک گله مادر) باشند. چشم‌های روشن و براق، کرک‌های نرم و در کلیه سطوح بدن یکنواخت، کاملا خشک و رنگ آن مطابق با رنگ نژاد باشد. جوجه‌ها حالت کسلی و کز کردگی نداشته، ناف کاملا بسته، خشک و بدون آلودگی باشد و بقایای کیسه زرده و یا محتویات کیسه جنینی دراطراف ناف چسبیده و یا خشک شده نباشد. هنگام لمس، بدن محکم بوده و هیچ علامتی از ادم و تورم  نداشته و استخوان‌ها خیلی مشخص نباشد. هیچگونه مشکل تنفسی و حالت غیر طبیعی آشکار نظیر نفس نفس زدن نداشته و کاملا هوشیار، به محیط خود واکنش و علاقه نشان دهد.

۲-      انتقال جوجه‌‌ها به مرغداری

جوجه باید توسط ماشین‌های حمل جوجه و در شرایط بهداشتی و محیطی با دما، رطوبت و تهویه مناسب و در کوتاه ترین زمان به مرغداری منتقل شوند. شرایط مناسب برای ماشین حمل جوجه عبارت از دمای بین ۲۰ الی ۲۵ درجه سانتیگراد، رطوبت ۷۰ الی ۷۵ درصد و گردش هوا ۸/۰ متر به ثانیه است.

تعداد جوجه درهرکارتن ۱۰۰ قطعه و حداکثر ۴ کارتن روی هم چیده شود. در تابستان‌ها و در مواقعی که فاصله بین جوجه کشی تا مرغداری زیاد است، جهت کاهش استرس گرمایی جوجه‌ها بهتر است در هر کارتن ۸۰ قطعه جوج قرار داده شود. هنگام بارگیری و تخلیه جوجه‌ها، موتور کامیون‌ها حتما باید خاموش باشد، زیرا تجمع گازهای اگزوز موجب عوارض تنفسی و خفگی در جوجه‌‌ها خواهد شد.

۳-      آماده سازی مرغداری قبل از ورود جوجه‌‌ها

قبل از ورود جوجه‌ها و همچنین در طی دوره پرورش، باید قرنطینه شدیدی در مزرعه اجرا شود تا هزینه صرف شده برای ضدعفونی به هدر نرود. کلیه فضاها، سالن‌ها و وسایل مرغداری باید قبل از ورود جوجه‌ها شستشو و ضدعفونی شده باشند و پس از آن شرایط قرنطینه و کنترل رفت و آمد تا آخر دوره پرورش برقرار گردد.

قبل از ورود جوجه‌ها دستگاه‌های حرارتی، آب خوری‌ها، دان خوری‌ها، سیستم تهویه و دماسنج ‌ها بررسی، آزمایش، تنظیم و کاملا آماده کار باشند.

با مشخص شدن زمان ورود جوجه‌ها شرایط مناسب دما، رطوبت، تهویه و نور تأمین و آب و دان کافی، تهیه شده و کارگران آماده باشند.

۴-      تخلیه جوجه‌‌ها

پس از رسیدن جوجه‌ها به مزرعه باید سریعا دربخشی از سالن که با دمای مناسب و محیط تمیز و بهداشتی برای جوجه‌ها در نظرگرفته شده، درسطح بستر و اطراف آبخوری‌ها تخلیه شوند. باقیماندن طولانی جوجه‌ها در جعبه‌ها با ازدست دادن آب بدن ، علاوه بر بروز تلفات اولیه موجب کاهش راندمان رشد در طول دوره نیز خواهد شد. پس از تخلیه جوجه‌ها باید جعبه‌های حمل جوجه سریعاً در محل مناسبی معدوم گردند. جوجه‌ها در بدو ورود نیاز به تهویه نداشته و در طی ۶ الی ۸ ساعت ابتدایی در آرامش کامل و نور زیاد باشند تا با محیط آشنا شوند.

برگه یا دفترچه اطلاعات گله با اطلاعات موجود از قبیل نژاد جوجه، سن گله مرغ مادر، نوع واکسن دریافتی و میزان تیتر آن، تعداد جوجه، مختصات دقیق زمان هچ، وزن میانگین و غیره، پُر شده و در ادامه در کارت سالن نیز پارامتر‌هایی از قبیل شرایط محیطی (دما و رطوبت سالن)، بهداشتی (واکسن و داروهای تجویز شده)، تغذیه ای (میزان مصرف دان و آب روزانه) و میزان تلفات، دقیقا ثبت گردد.

در اسرع وقت نسبت به خارج کردن جوجه‌های وازده، فلج، زخمی و غیر طبیعی اقدام گردد. نگهداری این قبیل جوجه‌ها فقط باعث افزایش هزینه خواهد شد و تولیدی نخواهند داشت و باید در طی دوره نیز همواره نسبت به خارج کردن جوجه‌های وازده اقدام نمود.

نمونه برداری و خونگیری برای تشخیص مایکوپلاسما و سالمونلا و همچنین اندازه‌گیری و تیتراسیون میزان ایمنی در برابر بیماری‌ها، برای برنامه ریزی واکسیناسیون الزامی است.

۵-      تامین گرمای مناسب

باتوجه به عدم توانائی جوجه‌ها در هفته اول زندگی درتنظیم حرارت بدن خود، تامین حرارت مورد نیاز آنها در سالن پرورش از اهمیت زیادی برخوردار است. بنابراین باید قبل از ورود جوجه دمای سالن را به میزان را مورد نیاز جوجه‌ها رسانید. این میزان در روز اول ورود ۳۲ الی ۳۳ درجه سانتیگراد و در آخر هفته اول ۲۹ الی ۳۰ درجه است و هر هفته ۵/۲ درجه کاهش داده می‌شود تا در هفته پنجم به ۲۰ درجه سانتیگراد برسد. درصورتی که از مادر مصنوعی برای تامین حرارت در روزهای اول استفاده می‌شود، برای اینکه جوجه‌ها از منبع حرارتی دور نشوند، می‌توان اطراف آن را در فاصله ۸۰ الی ۱۰۰ سانتیمتری و بصورت دایره ای محصور نمود.

برای کنترل دمای سالن، غیر از بازدید مرتب دماسنج‌های نصب شده در ارتفاع ۲۰ سانتیمتری بالای سر جوجه‌ها، باید ترموستات دستگاه‌های گرم کننده را نیز همواره کنترل نمود، لیکن بهترین نشانه برای مناسب بودن درجه حرارت، رفتار جوجه‌ها است. در دمای مناسب جوجه‌ها سرحال، شاداب و دارای پراکندگی یکنواخت هستند، در دمای خیلی بالا جوجه‌ها از مادر مصنوعی فاصله گرفته و با سرو بال افتاده و درسکوت نفس نفس می‌زنند، در دمای خیلی پائین جوجه‌ها زیر مادر مصنوعی جمع شده و ایجاد سروصدای زیادی می‌کنند و در زمانیکه کوران هوا زیاد باشد، در یک گوشه ازدحام  می‌کنند.

 ۶-      تهویه

گازهای زیان آور حاصل ازتنفس جوجه‌ها، سوخت دستگاه‌های گرم کننده و تخمیر کود و فضولات به علت اینکه از هوا سنگین تر هستند، در فضای پائین سالن جمع شده و موجب بیماری‌ها، مسمومیت و کاهش راندمان تولید می‌گردند، بنابراین با یک سیستم تهویه مناسب باید این گازهای مضر را از محیط خارج و هوای تازه و مناسب را جایگزین آن نمائیم. بنابر این باید همیشه جریان یکنواختی از هوای تازه برای حفظ سلامتی و رشد مناسب تامین گردد. در هفته اول به ازای هرکیلوگرم وزن زنده در هر ساعت یک متر مکعب هوای تازه مورد نیاز است.

تهویه ناقص موجب افزایش گاز آمونیاک می‌گردد. میزان مجاز گاز آمونیاک حداکثر ۱۰ ppm است و هر اندازه بیشتر گردد موجب آسیب به ریه، افزایش بیماری‌های تنفسی، کاهش رشد و ایجاد اختلال در تبادل گازهای تنفسی (اکسیژن و co2 ) می‌گردد. از میزان ۱۰۰ ppmبه بالا افزایش شدید تلفات خواهیم داشت.

تهویه ناقص یکی از عوامل خیس شدن بستر است. بستر خیس موجب عواقبی از قبیل تشدید افزایش آمونیاک به علت تخمیر اوره، کاهش مصرف دان ناشی از افزایش آمونیاک و بروز یا تشدید عوارض تنفسی و مستعد شدن گله به بیماری‌های میکروبی و کلی باسیلوز، کاهش راندمان، افزایش استعداد ابتلا به بیماری‌های روده بخصوص کوکسیدیوز و افزایش تورم و سوختگی مفصل خرگوشی و ایجاد زخم در جناغ سینه به علت آلودگی سطح بدن می‌گردد.

برای تهویه مناسب باید با توجه به وضیعت هوای داخل سالن از نظر میزان آمونیاک، دما، سرعت جریان هوا و کیفیت هوای خارج سالن، هواکش‌‌ها را تنظیم نمود.

۷-      تنظیم رطوبت

میزان رطوبت مناسب از عوامل اصلی ایجاد شرایط مناسب برای پرورش جوجه‌ها در هفته اول و در کل دوره پرورش است. رطوبت پائین تر از ۵۰ % در هفته اول موجب کاهش آب بدن و تاثیر منفی بر عملکرد گله می‌گردد. برای افزایش رطوبت سالن می‌توان از آب پاشی و یا سیستم‌های مه پاش استفاده نمود.

 

۸-      تنظیم میزان نور

شدت نور در پرورش مرغ‌های گوشتی اهمیت زیادی دارد. توصیه می‌شود درهفته اول میزان نور از ۲۰ لوکس کمتر نباشد و از روز سوم یک ساعت خاموشی در نظر گرفته شود. تحقیقاتی در خصوص استفاده از نورهای رنگی و ترکیب آن‌ها نیز صورت گرفته و بر مبنای نتایج بدست آمده ترکیب نورهای زرد و قرمز را در افزایش و سرعت رشد موثر دانسته اند.

هر برنامه نوری در ابتدا باید بصورت آزمایشی انجام شود. قبل از شروع برنامه خاموشی به پرنده اجازه دهید به صورت آزاد تغذیه شود تا مطمئن شوید که قبل از شروع خاموشی، آب و دان کافی مصرف کرده و بلافاصله پس از شروع روشنائی نیز می‌تواند آب و دان کافی دریافت نماید.

۹-      بستر

همیشه از بستر مناسب و ضخیم با عمق حداقل ۵ سانتیمتر، چه در تابستان و چه در زمستان استفاده شود. عوامل موثر در انتخاب بستر شامل قابلیت جذب رطوبت، بهداشتی بودن، نداشتن گردوغبار و ارزان و در دسترس بودن است. همانطورکه در مبحث تهویه یادآورشدیم، بستر خیس موجب سوختگی مفصل خرگوشی و ایجاد زخم جناغ سینه می‌گردد. قسمت مرطوب بستر را نباید با قسمت‌های خشک مخلوط نمود، زیرا باعث گسترش عوامل بیماریزا می‌گردد، بلکه با ید بسترکپک زده و خیلی مرطوب را خارج نموده و به جای آن ، بستر تازه اضافه نمود.

با گرم کردن سالن قبل از ورود جوجه، بستر را نیز گرم می‌نماییم و این زمان نباید بیشتر از ۴۸ ساعت باشد، زیرا خشکی بیش از حد هوای سالن و بستر، موجب می‌گردد جوجه‌ها در هوای خشک آب بدن را از دست داده و عملکردشان ضعیف شود.

۱۰-آب

آب مهمترین عامل در پرورش جوجه‌ها است. با توجه به اینکه ۷۰% وزن بدن جوجه‌ها را آب تشکیل می‌دهد، هر گونه اختلال و اشکال در آب مصرفی موجب کاهش مصرف دان و کاهش رشد خواهد شد.

نقش آب در پرورش جوجه‌ها عبارت از محلول کردن غذاها و ایجاد قابلیت هضم آنها، تسهیل عبور غذا در دستگاه گوارش، دفع مواد زائد از طریق کلیه‌ها و ادرار، حضور در واکنش‌های شیمیایی، تنظیم و تعادل یونی و خنک کردن بدن توسط دفع از راه شش‌ها و کیسه‌های هوایی است.

آب آلوده می‌تواند موجب انتقال بیماری‌ها، بروز اسهال، دهیدراتاسیون و تلفات گردد. آب مورد مصرف علاوه آزمایشات میکروبی و بررسی آلودگی‌های باکتریایی از نظر شیمیایی و املاح آن نیز باید آزمایش شود.

سختی آب بر حسب میزان مواد جامد در آن و برمبنای ppm سنجیده می‌شود. آب‌های دارای بیش از ۴۵۰۰ ppm  مواد جامد به هیچ عنوان مناسب مصرف برای جوجه‌ها نیست و پائین تر از ۳۰۰۰ ppm را می‌توان معمولی و مناسب نامید.

دمای مناسب آب برای جوجه‌های تازه وارد شده حدود ۲۰ درجه سانتیگراد است و باید قبل از ورود جوجه‌ها، آب خوری‌ها ازآب تمیز و بهداشتی پرشوند. تعداد آب خوری مورد نیاز به ازای ۸۰ قطعه جوجه یک آبخوری کله قندی یا یک نیپل برای ۱۵ الی ۲۰ قطعه جوجه و یا یک آب خوری مخروطی برای ۸۰ الی ۱۰۰ قطعه جوجه است.

برای اینکه همیشه آب تازه در دسترس جوجه‌های تاز وارد قرار بگیرد باید آب خوری‌های کله قندی حداکثر برای مصرف ۴ ساعت پرشوند و پس از ۴ ساعت  و شستشوی آب خوری‌ها، مجددا آب تازه در آنها ریخته شود. از روز سوم جهت جلوگیری از ریختن مواد بستر به داخل آبخوری‌ها باید آنها را روی سکوهایی با ارتفاع ۲ الی ۳ سانتیمتر قرار داد. در اواخر هفته اول باید آبخوری‌های دستی به مرور با آبخوری‌های اتوماتیک جایگزین گردند و تنظیم ارتفاع آب خوری‌های اتوماتیک بر مبنای سطح پشت جوجه‌ها و سطح زیرین آب خوری انجام می‌گردد تا از ریزش آب بر روی بستر و ایجاد مشکلات بعدی جلوگیری شود.

در بدو ورود جوجه‌ها به سالن برای خنثی نمودن استرس‌های حمل و نقل، محرومیت از آب و واکسیناسیون می‌توان از محلول‌های مولتی ویتامین، الکترولیت و آب شکر۵% یا ترکیبات تجاری آماده (کیمیاپلاس) که کلیه احتیاجات جوجه‌ها را در روزهای ابتدایی تامین می‌کند، استفاده نمود .

اندازه گیری و ثبت میزان مصرف روزانه آب در هر سالن اهمیت زیادی دارد، زیرا تغییر در میزان مصرف آب می‌تواند نشانه بیماری‌ها و یا اختلال در سیستم توزیع آب در سالن باشد .

  

۱۱-تغذیه

تغذیه مناسب در روزهای ابتدایی تاثیر زیادی بر عملکرد آخر دوره پرورش دارد و وزن گله در آخر دوره با وضعیت تغذیه و وزن در هفته اول مستقیماً در رابطه است. بنابر این رعایت اصول تغذیه در هفته اول اهمیت بسیار زیادی دارد.

برای جذب سریع کیسه زرده، تکامل دستگاه گوارش و سیستم ایمنی، ماندگاری جوجه‌ها، رشد مناسب عضلات و وزن گیری بهتر، باید در بدو ورود جوجه‌ها، دان با کیفیت در اختیار گله قرار داده شود. تغذیه نامطلوب موجب تضعیف پاسخ سیستم ایمنی به واکسیناسیون و کاهش مقاومت جوجه‌ها در برابر بیماری‌ها می‌گردد.

مکانیسم تشنگی نیز با مصرف مواد مغذی و انرژی زا تحریک می‌شود و تا زمانیکه جوجه‌ها غذا مصرف نکرده‌اند، تمایلی به مصرف آب نخواهند داشت.

با کنترل میزان پربودن چینه دان، می‌توان وضعیت تغذیه گله را بررسی نمود.  در روز سوم ورود جوجه‌ها باید چینه دان کلیه جوجه‌ها پر باشد. با تامین فضای کافی دانخوری، جوجه‌ها نباید در موقع تغذیه منتظر بمانند. بدین منظور یک دانخوری بشقابی با قطر ۳۳ سانتیمتر یا یک دانخوری استوانه‌ای، برای ۶۰ الی ۷۰ قطعه جوجه و هر متر دانخوری زنجیری، برای ۸۰ قطعه جوجه در نظر گرفته می‌شود.

به منظور جلوگیری از هدر رفتن دان  باید حداکثر نصف ارتفاع دانخوری‌ها پر باشد، بنابر این باید دان کمتر ولی در دفعات بیشتر در دانخوری‌ها ریخته شود.

  

۱۲- واکسیناسیون

برنامه ریزی برای تهیه واکسن‌های مختلف به مقدار موردنیاز و تامین شرایط نگهداری و آماده سازی تجهیزات واکسیناسیون، یکی از مهمترین اقدامات قبل از ورود جوجه است.

برنامه واکسیناسیون با توجه به عدم رشد ایمنی جوجه‌ها، اهمیت زیادی داشته و بستگی به وضعیت واکسیناسیون گله مادر، شرایط منطقه ای و فصول سال دارد. بدین منظور انجام تست‌های سرولوژیک برای بررسی تیترهای نیوکاسل، آنفلوآنزا، برونشیت و گامبورو برای اطلاع از میزان ایمنی گله لازم است.

تست مایکوپلاسما و نیز تست‌های باکتریولوژیک سالمونلا و ای-کُلای از جوجه‌های تلف شده، برای اطلاع از درگیری‌های احتمالی نیز توصیه می‌شود.

دکتر محمد تقی وزوایی

عضو بخش علمی کیمیافام

 

16892 بازدید

Comments

  1. علی پورمرادی گفته:

    ممنون از مطالب مفیدتون

  2. مهردادراهداری گفته:

    با عرض سلام از تمامی مطالب عنوان شده درسایت ازشما ممنونم.به امید موفقیت همه اعضا ناامید خوانواده طیور کشور

  نظر خود را درباره این مطلب بنویسید