مروری بر ال‌کارنیتین و کاربردهای آن در پرورش طیور

مروری بر ال‌کارنیتین و کاربردهای آن در پرورش طیور

 

مقدمه:

در پنج دهه گذشته، جوجه‌های گوشتی به منظور دست یابی به وزن بیشتر، شدیدا اصلاح نژاد گردیده‌اند، سیاست‌های اصلاح نژادی منجر به افزایش رشد و بهبود تبدیل غذایی شده است. در مقابل افزایش چربی در محوطه بطنی، افزایش بروز مشکلات حرکتی و بیماری‌های متابولیکی همچون آسیت نیز از عوارض جانبی این اصلاح نژاد بوده است.

بالا بودن چربی در گوشت مرغ مشتری پسند نبوده در ضمن عوارض بهداشتی استفاده از چربی‌های اشباع شده را نیز نباید نادیده گرفت. با توجه به مقادیر بالای انرژی موجود در چربی، تشکیل مقادیر بالای چربی در بدن جوجه گوشتی باعث افزایش ضریب تبدیل غذایی و کاهش سود خالص تولید می گردد. برخی از این عوارض ناخواسته که از اصلاح نژاد منشاء گرفته‌اند تا حدی از طریق ژنتیکی قابل تعدیل هستند و این کار در دراز مدت می تواند نتایج رضایت بخشی داشته باشد، بنابراین تا رسیدن به نتایج مناسب، باید به راه‌های حل مساله در کوتاه مدت توجه شود. از جمله می توان از طریق فاکتورهای تغذیه‌ای و مدیریتی به این هدف دست یافت. ال‌کارنیتین در انتقال اسیدهای چرب با زنجیره بلند از سیتوپلاسم سلول به داخل میتوکندری، جهت طی روند اکسیداسیون نقش دارد، افزودن ال‌کارنیتین به جیره سبب بهبود مصرف اسیدهای چرب و انرژی می شود در نتیجه رشد و ضریب تبدیل غذایی بخصوص در حیوانات جوان که میزان سنتز ال‌کارنیتین در بدن نیازهای آن‌ها را تامین نمی‌کند، بهبود می‌یابد.

 

چگونگی سنتز ال‌کارنیتین و مکانیزم اثر آن:

ال‌کارنیتین یک آمین چهارتایی محلول در آب است که از ترکیب اسیدهای آمینه ضروری متیونین و لیزین در کبد، کلیه و مغز پستانداران سنتز می شود، جایگاه اصلی ذخیره ال‌کارنیتین در بدن عضلات اسکلتی و قلبی می باشد. استیل ال‌کارنیتین یکی از استرهای کارنیتین است. و به همراه کارنیتین و استرهای آسیل دیگر که از نظر طول زنجیره متفاوت است در پلاسما یافت می شود.

تشکیل استیل ال‌کارنیتین (ALC) با تیوکیناز سیتوپلاسمی شروع می شود (شکل یک) که از اسیدهای چرب فرار، ATP و کوانزیم A، آسیل کوانزیم A ساخته می شود این ماده در ترکیب با کارنیتین در حضور کارنیتین پالمتیوئیل تراسفراز I، اسیل کارنیتین را تشکیل می دهد.

 

شکل یک: چگونگی سنتز ال‌کارنیتین

در حضور کارنیتین، اسیل کارنیتین ترانس لوکاز به ماتریکس میتوکندری وارد می‌شود و در مقابل یک مولکول کارنیتین از میتوکندری خارج می‌گردد. در غشای داخلی میتوکندری در حضور کارنیتین پالمیتوئیل ترانسفراز II ، اسیل کارنیتین به کارنیتین تبدیل می شود و اسیل کوانزیم A تولید می‌شود. در نهایت، تولید استیل- کارنیتین و کوانزیم  A از کارنیتین و استیل کوانزیم A (که در روند B اکسیداسیون اسیل کوانزیم A حاصل می شود) در حضور کارنیتین استیل تراسفراز در ماتریکس میتوکندری اتفاق می افتد. ضمن تولید استیل کوانزیمA  که در تولید انرژی در میتو کندری نقش دارد، کارنیتین و استرهای آن از تجمع سمی اسیدهای چرب و اسیل کوانزیم A (به ترتیب در سیتوپلاسم و میتوکندری) جلوگیری می کنند. تشکیل آنزیمی ALC در ماتریکس میتوکندری برگشت پذیر است و با ایجاد کوانزیمA  و استیل کوانزیم A، که به سهولت در دو طرف غشاء متبادل می شوند، انرژی متابولیکی را برای ارگان‌‌های داخل سلولی فراهم می کند.

کارنیتین استیل ترانسفراز یک سیستم آنزیمی برگشت پذیر است که به نظر می رسد با کولین استیل ترانسفراز (chat) مرتبط است، بنابراین تامین استیل کولین داخل سلولی در واکنش معکوس باعث تولید استیل کوانزیم A می شود. این مکانیسم می تواند بهبود انتقال عصبی کولینرژیک و افزایش انر‍ژی داخل سلولی در تحقیقات ALC را، توضیح دهد. مطالعات انجام شده در انسان و خوک‌های گینه ای نشان داد که افزودن کولین باعث کاهش دفع ادراری کارنیتین می شود در عین حال منجر به افزایش ذخایر کارنیتین در عضلات می گردد که شواهد بیشتری از ارتباط آنزیمی آن‌ها می باشد.

از آنجائیکه ALC به سهولت از سدخونی- مغزی عبور می کند اثرات مفیدی در عملکرد سیستم اعصاب مرکزی (CNS) انسان در مطالعات انجام شده نشان داده است. فراموشی در اثر آلزایمر، سالخوردگی، سکته، آسیب عصبی دیابتی و آزاد شدن نورو پپتید تحت تاثیر مثبت تجویز ALC قرار می گیرند. استیل‌ال‌کارنیتین اثرات قابل توجهی در برخی از بیمارانی که از مقادیر بالای کورتیزول استفاده کرده‌اند، دارد و در مکانیسم‌های تنظیم ایمنی که در درمان عفونت HIV نقش مهمی دارد شرکت می کند.

گزارشات جالبی در مورد سم زدایی اتانول از کبد با ال‌کارنیتین  وجود دارد. ALC متابولیسم اتانول را در نمونه‌های حیوانی بهتر می‌کند و در حالیکه باعث کاهش آسیب‌های کبدی می شود نیمه عمر اتانول در خون را افزایش می دهد. به علت قابلیت تولرانس عالی ALC و اثرات جانبی موقت آن ترکیبی با پتانسیل بسیار بالا از نظر سلامتی و درمانی موثر محسوب می شود.

دُزهای خوراکی انسانی از ۵/۱ گرم تا ۳ گرم در روز بطور روتین در مقادیر درمانی برای اغلب شرایط استفاده می شود، تجویز عضلانی برای درمان نوروپاتی استفاده می گردد. اگرچه بسیاری از اثرات ALC، اعمال ال‌کارنیتین را پوشش می دهد، اثرات شاخص آن در بیماری اسکیمی قلبی نباید مورد بی توجهی قرار گیرد. در موارد آسیب عصبی و CNS شکل ال‌استیل‌کارنیتین موثرتر است. با تحقیقات بیشتر و کار آزمایی‌های بالینی، استفاده از آستیل کارنیتین در طب تکمیلی چیزی شبیه معجزه خواهد بود (J.H.Furlong,1996).

 

اثرات ال‌کارنیتین :

به منظور بررسی اثرات استفاده از ال‌کارنیتین در تغذیه گونه‌های مختلف حیوانات اهلی، کارآزمایی‌های فزاینده‌ای در شرایط مختلف انجام می‌گیرد که در این مقاله اطلاعات موجود در این زمینه تا حدی جمع آوری گردیده است.

استفاده از ال‌کارنیتین در جیره غذایی، در مقادیر ۲۰ تا ۵۰۰ میلی گرم در کیلوگرم غذا بسته به اندیکاسیون آن موجب افزایش مقادیر ال‌کارنیتین  در پلاسمای حیوانات اهلی و آزمایشگاهی همچون پرندگان و ماهیان می‌گردد (Lacount et al 1995, Foaster and Harris 1989a,b,Negrao et al,1987,….. ).

افزایش مقدار ال‌کارنیتین  در جیره تا بیش از ۱۰۰ درصد از مقادیر توصیه شده امکان پذیر می‌باشد. به منظور تجویز ال‌کارنیتین  به نشخوار کنندگان بهتر است از نوع محافظت شده در برابر شیره شکمبه استفاده شود تا ال‌کارنیتین در اثر میکروفلور شکمبه از بین نرود. به علاوه میزان تجزیه ال‌کارنیتین  در شکمبه با افزایش مدت استفاده از ال‌کارنیتین  افزایش می یابد.

استفاده خوراکی از ال‌کارنیتین  نیز باعث افزایش مقدار ال‌کارنیتین در محصولات حیوانی از قبیل تخم مرغ، شیر و گوشت می شود. در این محصولات ممکن است مقدار ال‌کارنیتین تا ۱۰۰ درصد نسبت به گروه کنترل افزایش یابد که مستلزم استفاده از ال‌کارنیتین به مدت چندین هفته می باشد.

 

استفاده از ال‌کارنیتین در طیور:

جیره‌های جوجه‌های گوشتی دارای درصد زیادی غلات است که حاوی مقادیری کمتری از ال‌کارنیتین  می باشند، بنابراین، با افزایش نیازهای متابولیکی، ناکافی بودن سنتز ال‌کارنیتین در بدن به همراه کم بودن ال‌کارنیتین در جیره غذایی، منجر به محدودیت در نیازهای متابولیکی می‌گردد، ناکافی بودن ال‌کارنیتین باعث کاهش عملکرد پرنده و چربی دارشدن لاشه می‌شود. در برخی از گونه‌ها همچون خوک و ماهی استفاده از ال‌کارنیتین در جیره غذایی باعث بهبود میزان رشد و ضریب تبدیل غذایی و کاهش مقدار لیپید در بدن می‌گردد.

در طیور، اثرات افزودن ال‌کارنیتین به جیره غذایی کمتر روشن گردیده است. کارت رایت (۱۹۸۶)، بیکروشل (۱۹۹۴) و لیبتسدر (۱۹۹۵) اثرات مفید اضافه کردن ال‌کارنتین به جیره را مشاهده نکردند در حالیکه ربیعی و همکاران (۱۹۹۷) و ربیعی و ژیلاگی (۱۹۹۸) بهبود میزان رشد، بهتر شدن ضریب تبدیل غذایی، افزایش تولید گوشت سینه و ران و کاهش مقادیر چربی شکمی را در جوجه‌های گوشتی که ال‌کارنتین دریافت کرده بودند، گزارش کرده‌اند.

تغییر در مقادیر ال‌کارنیتین  استفاده شده، میزان انرژی قابل متابولیسم، چربی و غلات جیره و وضعیت فیزیولوژیکی حیوانات، احتمالا علت تفاوت‌های موجود در مطالعات منتشر شده می‌باشد، به علاوه افزودن ال‌کارنیتین به جیره، در مواردی که نیاز به افزایش متابولیسم وجود دارد، مانند استرس حمل و نقل، واکسیناسیون، فعالیت یا سرما، اثر مفیدی دارد. در برخی از مطالعات اخیر استفاده از ال‌کارنیتین  باعث کاهش میزان چربی در خروس‌‌های گوشتی که در حرارت معمولی پرورش داده می‌شدند گردیده است.

دلایل واقعی وجود اختلاف در مطالعات انجام شده در حد گمانه زنی است، اما می‌تواند به علت تفاوت دُزهای استفاده شده ال‌کارنیتین، دوره استفاده از ال‌کارنیتین، جنس و ژنوتیپ جوجه‌های گوشتی یا ترکیب اصلی جیره پایه باشد.

در مجموع، پذیرفته شده است که سنتز ال‌کارنیتین  در بدن در کنار دریافت خوراکی آن، می تواند برای اعمال طبیعی بدن کافی باشد. با این وجود در موارد افزایش متابولیسم، هنگامی‌که نیاز به انرژی افزایش می‌یابد، احتمال قابل دسترس بودن ال‌کارنیتین،  فاکتور محدود کننده‌ای برای سوخت و ساز چربی‌ها، محسوب می‌شود و افزودن ال‌کارنیتین  به جیره غذایی اثرات مفیدی خواهد داشت. ال‌کارنیتین به میزان mg/kg100ممکن است در کاهش موارد آسیت از طریق افزایش نسبی وزن قلب موثر باشد.

مقادیر مورد استفاده ال‌کارنیتین  در جیره‌های غذایی طیور از ۵۰ میلی گرم تا ۱۵۰ میلی گرم در کیلوگرم غذاست. در جوجه‌های گوشتی استفاده از ال‌کارنیتین به میزان ۲۰ تا ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرم غذا، میانگین افزایش وزن روزانه را تاحدود ۵/۲ درصد بهبود بخشید (Lettner et al,1992 Iben and Meinhardt, 1997).  در آزمایش دیگری مقادیر mg100و mg 200 ال‌کارنیتین در یک کیلوگرم غذا اثری در میزان رشد نداشت (Buyse et al,2001) با این وجود همانند خوک‌ها، استفاده از ۱۰۰ میلی گرم ال‌کارنیتین، مقدار چربی محوطه بطنی را در دمای پایین محیط کاهش داد و بطور قابل توجهی وزن قلب را افزایش داد (Buyse etal,2001). بر اساس این شواهد، ال‌کارنیتین به عنوان عامل بالقوه کاهش دهنده بروز بیماری‌های متابولیک در جوجه‌های گوشتی محسوب می‌شود. اثرات مثبت قطعی ال‌کارنیتین در افزایش وزن، ضریب تبدیل غذایی و نسبت گوشت به چربی در هریک از عضلات در جوجه‌های گوشتی با اضافه کردن mg/kg 50 ال‌کارنیتین به جیره، در مطالعه ربیعی و همکاران در سال ۱۹۹۷ بدست آمده است (Rabie and et al 1997 a,b). افزایش دُز ال‌کارنیتین  نیز منجر به کاهش مشخصی در مقادیر چربی شکمی شده است.

در مطالعات اولیه  با مقادیر ۵۰ و ۱۰۰ میلی گرم ال‌کارنیتین در کیلو گرم غذا، اثری روی وزن‌گیری و مقدار چربی بدن، بدون توجه به مقدار چربی جیره (۱تا۵ درصد) مشاهده نگردیده بود (Baker And Sell,1994).

فاقد اثر بودن ال‌کارنیتین در مقادیر ۳۰ و ۱۶۰ میلی گرم در کیلوگرم غذا در عملکرد رشد و خصوصیات لاشه نیز در جوجه‌های گوشتی توسط Horng, Lien (2001), Richter(2002) گزارش گردیده است. در مطالعه Horng, Lien (2001)، ال‌کارنیتین استفاده شده، اثرات قابل توجهی در ترکیب سرم داشت و باعث کاهش مقادیر تری‌گلیسرید و اسیدهای چرب غیر استریفیه گردید. مقدار ال‌کارنیتین موجود در عضلات جوجه گوشتی mg/kg80-40 وزن مرطوب ماهیچه می‌باشد. به همین علت شاید آزمایش کردن این که مقدار ال‌کارنیتین  موجود در غذای جوجه‌های گوشتی می‌تواند نیاز لیزینی جیره را در جوجه‌های گوشتی سریع الرشد تحت تاثیر قرار دهد، جالب باشد.

استفاده از ۵۰ و ۱۰۰ میلی گرم ال‌کارنیتین  در کیلوگرم غذای مرغان مادر باعث افزایش قابل توجه در میزان جوجه آوری (Leibetseder , 1995) و افزایش نسبت آلبومین به مصرف زرده می شود (Rabie Et Al 1997).

مطالعات زیادی در خوک، ماهی، بلدرچین (کوترنیکس کوترنیکس)، کره اسب و جوجه‌های گوشتی نشان داده اند که عملکرد رشد در اثر استفاده از ال‌کارنیتین در جیره، بطور قابل توجهی بهبود می‌یابد.

(Santulli & DAmelio 1986, Weeden et al, 1991, Lettner et af  Schumacher et al 1993, Torreele et al 1993, Hausenblasz et al, 1996 Rabie et al. 1997 c,d)

استفاده از مکمل ال‌کارنیتین  در مرغان تخم‌گذار باعث بهبود کیفیت سفیده تخم مرغ در طول مراحل ابتدائی و انتهائی دوره تخم‌گذاری گردیده است (Rabie et al .1997 a,b). لیبتسدر (۱۹۹۵) گزارش کرده است که میزان جوجه‌آوری در مادران گوشتی که با ال‌کارنیتین در مقادیر ۵۰ و ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرم تغذیه شدند از ۸۳ % به ۸۷%  و از ۴/۸۲ به ۳/۸۵ % افزایش یافته است. به جهت نقش کلیدی ال‌کارنیتین  در متابولیسم انرژی، افزودن آن به جیره باعث کاهش تجمع چربی در جوجه‌های گوشتی می گردد (Rabie et al 1998).

 

ارتباط ال‌کارنیتین  با انرژی جیره:

ربیعی و همکاران (۱۹۹۸) نشان دادند که ارتباط معنی داری بین ال‌کارنیتین  و مقدار انرژی جیره در طول دوره رشد جوجه‌های گوشتی وجود دارد و افزودن ال‌کارنیتین در مواقعی که انرژی جیره بالاست موثرتر از مواقعی است که انرژی جیره پایین است و اثر سینرژیستی بین ال‌کارنیتین با مقادیر بالای انرژی روی افزایش وزن و ضریب تبدیل غذایی جوجه‌های گوشتی مشاهده شد.

چنین پاسخی ممکن است تنها به سطح انرژی جیره مربوط نباشد اما احتمال دارد به خاطر نوع اسید چرب جیره باشد. یعنی نتایج در اثر ترکیب چربی جیره تحت تاثیر قرار گیرد، چون حضور ال‌کارنیتین  اساسا در سوخت و ساز اسیدهای چرب با زنجیره بلند حائز اهمیت است، بنابراین افزودن ال‌کارنیتین  به جیره، اثرات محرک رشد و کاهنده چربی دارد. در جوجه‌های گوشتی که با جیره‌های با سطوح متفاوت انرژی تغذیه می شوند، اثر ال‌کارنیتین  متفاوت است.

با این وجود، در مطالعه ربیعی و همکاران (۱۹۹۸) کاهش مقدار انرژی جیره به mj/kg 2/12، اگرچه در کاهش چربی محوطه بطنی موثر بود اما برای رشد و عملکرد جوجه‌های گوشتی اثر منفی داشت.

 

ال‌کارنیتین  در تنظیم سیستم ایمنی:

 جالب است یادآوری گردد که استفاده از ۱۰۰ میلی گرم ال‌کارنیتین در کیلوگرم غذای جوجه‌های گوشتی با افزایش مقادیر ایمونوگلوبولین‌ها و IgG در ۲ تا ۶ هفتگی، به عنوان تنظیم کننده سیستم ایمنی عمل می کند (Mast et al ,2000).

پاسخ‌های ایمنی به دنبال ایمنی‌زایی با استفاده از آلبومن سرم گاو اندازه گیری گردید (۴). افزودن ال‌کارنیتین به جیره، پاسخ‌های تکثیری لنفوسیت‌های انسان و موش را به دنبال تحریک میتوژنی افزایش داد (Cavaz za,1983). در گذشته نقص در توانایی تکثیر لنفوسیت‌های محیطی خون در افراد پیر و مبتلا به سندرم نقص ایمنی اکتسابی، در درمان با ال‌کارنیتین بهبود می‌یافت (De Simone et al 1982,1993,1994 Franceschi et al 1990).

شواهدی وجوددارد که نشان می‌دهد ال‌کارنیتین باعث افزایش کیموتاکسی سلول‌های چند هسته‌ای می‌شود (De Simone et al 1982)، در فعال سازی فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای انسان، بیش از ۵۰ درصد از استیل کارنیتین به ال‌کارنیتین تبدیل می‌شود که نشان دهنده نقش متابولیکی مهم استیل کارنیتین در پاسخ ایمنی در هنگام فاگوسیت سلول‌های تک‌هسته‌ای می‌باشد (Kurth et al, 1994).

افزودن ال‌کارنیتین به محیط کشت سلول‌های هیبریدومای موش، رشد و تولید آنتی‌بادی را تحریک می‌کند (Berchiche et al 1994 Typlt et al 1991) مقادیر بالایی از آنتی‌بادی‌های اختصاصی مربوط به واکسن‌های آنفلوانزا و پنوموکوکال در اثر تجویز ال‌کارنیتین  در موش نسبت به گروه کنترل، ایجاد گردید (Shay Gravenstein, 1996). در مطالعه Jan Mast و همکاران (۲۰۰۰) نشان داده شد که افزودن ال‌کارنیتین  به جیره با افزایش پاسخ‌های IgG و ایمونوگلوبولین کُل، در تنظیم سیستم ایمنی نقش دارد. به علت نبود پاسخ IgA اختصاصی علیه BSA، (آنتی ژن سرم) مقادیر پایین IgM در سرم در مقایسه با IgG و کینتیک مشخص کُل ایمونوگلوبین اختصاصی BSA و IgG، می توان چنین برداشت کرد که اثر افزودن ال‌کارنیتین به جیره روی کُل ایمونوگلوبین اختصاصی BSA، اساساً منعکس کننده اثر ال‌کارنیتین  روی IgG می باشد.

افزایش پاسخ‌های IgG اختصاصی BSA گذرا نیست و از هشتمین روز پس از ایمن سازی اولیه تا حداقل ۴ روز پس از ایمن سازی دوم ادامه می یابد، این افزایش و مشاهده اینکه ال‌کارنیتین  اثر جزئی روی پاسخ‌های IgM اختصاصی BSA دارد یا اصلا ندارد ممکن است نشان‌دهنده این باشد که ال‌کارنیتین مانند اغلب اَدجوانت‌ها، شروع پاسخ‌های ایمنی را افزایش نمی دهد اما بطور اختصاصی در تولید IgG در سلول‌های پلاسما و یا در تبدیل ایزوتیپ‌های IgG نقش دارد. افزودن ال‌کارنیتین  به جیره، با جبران کمبود ال‌کارنیتین مورد نیاز برای سلول‌های ایمنی، باعث افزایش پاسخ‌های IgG اختصاصی در جوجه‌های گوشتی می‌شود. در واقع، میزان رشد جوجه‌های گوشتی در طول واکسیناسیون و به دنبال آن پاسخ هومورال از ۲ هفتگی تا ۶ هفتگی در حداکثر می‌باشد. این میزان متابولیسم بالا نشانگر نیاز بالا به ال‌کارنیتین  می‌باشد. به علت عدم سنتزکافی ال‌کارنیتین در بدن حیوانات جوان، نیازهای متابولیکی بالای این حیوانات تامین نمی شود و منجر به کمبود ال‌کارنیتین می‌گردد.

شوماخر و همکاران (۱۹۹۳) و گروپ و همکاران (۱۹۹۴) نشان دادند که در بچه خوک‌ها و جوجه‌های بلدرچین، هنگامی که مقادیرلیزین و متیونین+ سیستئین در حد مرزی (حد مورد نیاز بدن) باشند نسبت به مواردی که مقادیر این اسیدهای آمینه در جیره به حد کافی است، اثرات ال‌کارنتین بیشتر مشخص می‌گردد.

مکانیسم اثر ال‌کارنیتین  در تولید آنتی‌بادی ناشناخته است، بازخوانی مقادیر ال‌کارنیتین سلولی، متابولیسم لیپیدها را افزایش می‌دهد و تعادل انرژی سلولی را بهبود می‌بخشد. دسیمون و همکاران (۱۹۹۴) نشان دادند که ال‌کارنیتین مقادیر سیتوکین‌ها بخصوص TNF-à را در انسان کاهش می‌دهد.

در نمونه‌های کاشکسی و شوک سپتیک در موش صحرایی، درمان با ال‌کارنیتین مقادیر اینترلوکین IL,1ß و فاکتور نکروز دهنده تومور (TNF-à) را کاهش داد (Winter et al 1995) این سیتوکین‌ها نقش حیاتی و مهمی را در هموستاز انرژی کل بدن و در تنظیم پاسخهای آنتی بادی، بازی می‌کنند.

دی مارزیو و همکاران (۱۹۹۷) اخیرا نشان دادند که ال‌کارنیتین  فعالیت اسفنگومیلیناز اسیدی را کاهش می‌دهد. این آنزیم اسفنگومیلین را به سرآمید تبدیل می‌کند. سرامید، یک مولکول پیامبر (mRNA) داخل سلولی است که منجر به آپوپتوزیس می‌شود.

در سندرم نقص ایمنی اکتسابی، استفاده از ال‌کارنیتین  باعث کاهش تولید سرآمید و آپوپتوزیس می‌گردد. همچنین ال‌کارنیتین  از مرگ لنفوسیتهای Tو B در اثر آپوپتوزیس در طول پاسخهای ایمنی جوجه‌های گوشتی، پیشگیری می‌کند که منجر به افزایش تیتر آنتی بادی‌ها می‌گردد.

در گذشته نیازهای تغذیه‌ای حیوانات اهلی با معیارهای رشد، تبدیل غذایی و تولید مثلی برآورد می شد (Cook ,1996). جان ماست و همکاران (۲۰۰۰) پیشنهاد می‌کنند که در هنگام تهیه توصیه‌های تغذیه‌ای مخصوصا در رابطه با ال‌کارنیتین به نیازهای پاسخ سیستم ایمنی توجه گردد. آنها بر این عقیده اند که استفاده از ال‌کارنیتین  می‌تواند منجر به افزایش پاسخ‌های IgG اختصاصی آنتی ژن شود در حالی که عملکرد رشد بهبود نمی یابد (Baker Sell,1994).

در نتیجه افزودن ال‌کارنیتین  به جیره، پاسخ IgG بصورت طولانی مدت افزایش می‌یابد که می‌تواند در افزایش پاسخ‌های ایمنی در واکسیناسیون اهمیت کاربردی بیشتری داشته باشد. به علت ارتباط مستقیم بین مقادیر IgG اختصاصی در سرم با IgG تخم مرغ، افزایش IgG سرم در اثر ال‌کارنیتین منجر به افزایش انتقال IgG به تخم مرغ‌ها می‌گردد. بنابراین استفاده از ال‌کارنیتین باعث بهبود ایمنی مادری یا تولید آنتی بادی‌های قابل استخراج از تخم مرغ به شکل تجاری می‌گردد.

 

تاثیر استفاده از ال‌کارنیتین در کبوترها:

با توجه به تحقیقات صورت گرفته بخصوص توسط گروهی در دانشگاه گنت بلژیک، به نظر می‌رسد که ال‌کارنیتین  اثرات مثبتی در عملکرد تولید مثلی و فیزیکی کبوتران مسابقه‌ای دارد، به عنوان مثال در کبوتران مسابقه‌ای تربیت شده، استفاده از ۹۰ میلی گرم ال‌کارنیتین  به مدت یک هفته باعث بهبود سوخت و ساز اسید چرب گردید (Janssens et al.,1998a) و هم چنین سبب بهبود مصرف انرژی در طول تمرین سنگین که با تحریک الکتریکی عضله سینه صورت گرفته، شد (Janssens et al.,1998b).

در کبوترهای ماده، با تغذیه خوراکی ال‌کارنیتین قبل از پرواز مقدار زیادی کاهش وزن روی می‌دهد که می‌توان با تغذیه زیاد از مکمل‌های حیوانی جبران کرد (Janssens And De Wilde,1995a). عملکرد کلی کبوترها نیز در طول چندین تولید مثل با ادامه تغذیه ۸۰ میلی گرم ال‌کارنیتین در روز بهبود یافت. ال‌کارنیتین  باعث افزایش اخذ غذا و وزن بدن یا کم شدن میزان کاهش وزن بدن در پرندگان مادر گردید، هم چنین، ال‌کارنیتین  باعث افزایش وزن جوجه کبوترها، افزایش تولید شیره چینه‌دان و مقادیر ال‌کارنیتین  در پلاسما و در شیره چینه‌دان کبوتران مادر شد.

مقدار ال‌کارنیتین در عضله سینه جوجه کبوترها نیز افزایش یافت. ال‌کارنیتین جیره غذایی از کاهش وزن کبوترهایی که انرژی جیره‌اشان کاهش یافته بود، جلوگیری نکرد (Janssens et al 1999a). افزودن ال‌کارنیتین  مقدار پلاسمایی اسیدهای چرب غیر استریفیه NEFA و اثرات ناشی از افزایش NEFA و لاکتات را کاهش داد. همانطوری‌که در جوجه‌های گوشتی گزارش گردیده است، ال‌کارنیتین در کبوترها نیز باعث افزایش پاسخ ایمنی می‌گردد.

 

خلاصه

کارنیتین  به عنوان کوفاکتور برای متابولیسم و حرکت اسیدهای چربی که زنجیر کربن آنها بیش از ۸ کربن می‌باشد و تولید انرژی، لازم و ضروری است و عمدتاً قادر است میزان دسترسی به منابع انرژی از اسیدهای چرب را افزایش دهد و انتقال مواد از غشاء سلول به داخل میتوکندری را سرعت بخشد و می‌تواند به عنوان مکمل غذایی برای انواع دام (طیور، خوک، گاو و اسب)، آبزیان (ماهی و میگو) و حیوانات خانگی (سگ و گربه) مورد استفاده قرار گیرد. کارنیتین در تمامی حیوانات، باکتری‌ها و بعضی گیاهان یافت می‌شود. در بدن در تمام سلول‌ها و مایعات بدن با غلظت‌های متفاوت وجود دارد. بیشتر کارنیتین داخل عضله ذخیره می‌شود. ۹۸% از کارنیتین موجود در بدن در عضله قلب و عضلات اسکلتی و کبد وجود دارد. کارنیتین در تمام انواع سلول‌ها وجود دارد حتی در سلول‌های فاقد اکسیداسیون میتوکندریال اسید چرب مانند نورون‌ها و گرانولوسیت‌ها و حتی گلبول‌های قرمز خون که فاقد میتوکندری هستند وجود دارد. کارنیتین دارای دو فرم ایزومری ال‌کارنیتین و دی‌کارنیتین است که تنها شکل فعال آن از نظر بیولوژیکی ال‌کارنیتین است و بصورت طبیعی وجود دارد. ایزومرD  و فرم راسمیک D-L، بصورت سنتتیک ساخته می‌شوند. بطور کلی تنها فرم ایزومر L آن به عنوان مکمل غذایی توصیه شده است. ویژگی‌های بیوشیمیایی و فارماکولوژی ایزومرها متفاوت است. به‌طور مثال ال‌کارنیتین به عنوان یک سوبسترا برای آنزیم کارنیتین استیل ترانسفراز عمل می‌کند در حالیکه دی‌کارنیتین به عنوان یک مهارکننده رقابتی عمل می‌کند. امروزه قدرت تأثیر ال‌کارنیتین در بالا بردن توان حیاتی موجب جلب توجه فراوان و افزودن آن به غذاهای دام و حیوانات مسابقه و خانگی گردیده است.

کارنیتین یک پودر کریستاله سفید یا بی‌رنگ، نم‌گیر، محلول در آب و الکل گرم و نامحلول در استون، اتر و بنزن است. محلول ۵% آن در آب، دارای pH بین ۵/۹ تا ۵/۵ است.

*اسیدهای چرب غیر استرفیه

 

 

 

 

بطور کلی مکمل‌های ال‌کارنیتین می‌تواند:

۱- باعث افزایش در وزن بدن شوند بطوریکه اضافه کردن ال‌کارنیتین باعث افزایش وزن در گله‌های گوشتی به میزان ۸ تا ۱۰% می‌شود یا به عبارتی با اضافه کردن ال‌کارنیتین به میزان ۰۲/۰% جیره افزایش وزن به میزان ۵/۲% حاصل می‌گردد.

۲- باعث کاهش میزان چربی شکمی شود.

۳- باعث کاهش کلسترول موجود در زرده شود.

۴- باعث افزایش میزان تخم گذاری و افزایش وزن تخم مرغ‌ها شود.

۵- باعث افزایش درصد هچ و جوجه درآوری شود.

۶- باعث افزایش شانس زنده ماندن جوجه در چند روز اول زندگی و کاهش مرگ و میر شود.

۷- مقدار ال‌کارنیتین زرده با اضافه کردن ال‌کارنیتین در جیره به وضوح افزایش می‌یابد. این افزایش یک اثر مطلوب برای تخم مرغ‌های خوراکی است.

۸- با افزایش ایمنی و مقاومت بدن، طیور را در مقابل بیماری و عوامل استرس‌زا محافظت می‌کند.

اثرات ال‌کارنیتین بر زرده تخم‌مرغ و وزن آن در مرغان نژاد بونس مورد مطالعه قرارگرفت. مرغان تخم‌گذار بصورت استاندارد تغذیه شدند و جیره آنها ۲/۱۸% پروتئین خام، ۲/۲% اسید لینولئیک و ۲۸۶۰ کیلوکالری انرژی قابل متابولیزم برکیلوگرم داشت و دارای ۵۰ میلی گرم درکیلوگرم ال‌کارنیتین به مدت سه ماه ازآغاز سیکل تولید تخم‌مرغ بود. درمقایسه با گروه کنترل گروهی که ال‌کارنیتین دریافت کرده بودند، تخم مرغشان زودتر به وزن مورد نظررسید و میانگین وزن تخم مرغ‌ها ۲ گرم بیشتر بود.

ال‌کارنیتین درمرغان مادر باعث افزایش میزان تخم مرغ تولیدی و کاهش ضریب تبدیل غذا و افزایش قابلیت جوجه درآوری و بالا رفتن سطح ایمنی می‌گردد و همچنین ال‌کارنیتین موجود درجیره غذایی مرغ‌های مادرگوشتی سبب می‌شود که ال‌کارنیتین زرده تخم مرغ افزایش یابد و انرژی لازم جهت رشد و نمو جنین تأمین گردد و به جوجه‌ها کمک می‌کند که درمرحله اول حیات از منبع چربی داخل زرده برای تأمین انرژی خویش استفاده کنند. برای افزایش درصد هچ، جیره مرغان مادرگوشتی باید حدود ۶۰ میلی گرم درکیلوگرم ال‌کارنیتین داشته باشد.

 

دکتر رامین نجفی D.V.M (دستیار تخصصی بیماریهای طیور دانشگاه تهران)

مهندس سید محمدرضا حاج اصغری (کارشناس علوم دامی)

5346 بازدید

Comments

  1. پردیس گفته:

    با سلام الکارنتین را به صورت خشک در جیره شتر مرغ می توان مخلوط نمود یا اینکه باید در اب حل نم ود. متکرم

  2. جواد چراغی گفته:

    با سلام و ارادت
    مطالب مفیدی بود ممنون از زحمت شما.
    دکتر نجفی عزیز اگر امکان داشته باشد، منابع این مطلب رو هم به اشتراک بگذارید ممنون می شم
    قربانت دکتر چراغی- دانشگاه ایلام

  نظر خود را درباره این مطلب بنویسید