تغذیه طیور و حرکت به سوی استانداردهای بالاتر

تغذیه طیور و حرکت به سوی استانداردهای بالاتر

تغدیه طیور با بهره وری از ترکیبات تغذیه‌ای موجود و تکنولوژی تولید مواد غذایی مدرن جهت فراهم آوری مواد تغذیه‌ای برای بهبود بهره وری به‌عنوان پیشرفت درپتانسیل ژنتیکی طیور٬ تاریخ غنی و مفیدی را داشته است.

علم تغذیۀ طیور در آینده با هدف پیشرفت در اصلاح راندمان تولید، مقابله با نگرانی‌های امنیت غذائی و  همچنین نظارت بر محیط زیست ادامه خواهد داشت.

در ٢۵ سال گذشته تغذیۀ طیور برروی بهبود راندمان تولید تمرکز داشته است. امروزه تغذیۀ طیور در جهت افزایش عملکرد زیستی (بیولوژیکی) و اقتصادی تلاش می‌کند و در ٢۵ سال آینده تغذیه طیور برروی بهبود راندمان تولید٬ بیوسکیوریتی٬ سلامت غذائی و نظارت بر محیط زیست تمرکز خواهد داشت.

در سال ۱٩۵٧ یک نیمچه گوشتی ۴٢ روزه حدود ۵۴٠ گرم وزن داشت و ضریب تبدیل نیز ٣۵ /٢ بود اما امروزه یک نیمچه گوشتی در همان شرایط سنی حدود ٢/٨ کیلو گرم وزن دارد و ضریب تبدیل به زیر ٧٠ /۱کاهش یافته است.

درطول پنجاه سال گذشته نه تنها عملکرد رشد طیور بطور واضحی بهبود یافته، بلکه ساختار تشکیل دهنده آن نیز تغییر کرده است.

تغییرات مشابهی نیز در مورد بوقلمون‌ها رخ داده است. در سال ۱٩۶۶ یک بوقلمون نر در سن ۱٨ هفتگی حدود ۸ کیلو گرم وزن داشت و ضریب تبدیل حدود ۳ بود ولی امروزه همان بوقلمون در همان شرایط سنی ۱٩ کیلو گرم وزن دارد و ضریب تبدیل به ۵۵ /٢کاهش یافته.

از سال ۱٩۵٨ تا کنون عملکرد طیور تخم‌گذار هم بطور واضحی تغییر کرده است. در طول پنجاه سال گذشته تولید تخم مرغ به ازای هر مرغ بیشتر از ۶۴% و حجم تخم مرغ به ازای هر مرغ ٨٣% افزایش داشته و در مقابل مقدار مصرف دان به ازای هر گرم از تخم مرغ تولید شده بیشتر از ٢٠% کاهش داشته است.

پیشرفت‌های بزرگ:

چه عواملی به پیشرفت‌های بزرگ و موثردر تولیدات طیور کمک کرده و تاثیر داشته است؟
بر طبق تحقیقات انجام شده در دانشگاه ایالت کارولینای شمالی حدود ٨۵ الی٩٠ درصد  تغییرات  انجام شده در میزان رشد طیور و بوقلمون‌ها در طول ۵٠ سال گذشته به‌علت انتخاب ژنتیکی و ۱٠ الی ۱۵ درصد آن به‌علت پیشرفت در مدیریت و علم تغذیه بوده است و بدیهی است که انتخاب ژنتیکی٬ میدان بازی را برای تغذیه تغییر داده است.

اما آیا پیشرفت‌های تغذیه‌ای سرعت خود را در مقایسه با پتانسیل ژنتیکی برای رشد حفظ کرده است و آیا این امر در آینده ادامه خواهد داشت؟

برای جواب به این سوال ما باید مروری داشنه باشیم بر گذشته تا بتوانیم آینده را پیش بینی کنیم.

کدام اختراعات علمی گذشته٬ تغذیه و سلامت طیور را تغییر داده است؟

در دهه‌ ۱٩۵٠ الی ۱۹۶٠ تمرکز برای تغذیۀ طیور عمدتاً روی نیازهای ویتامینی، مواد معدنی و محتوای مواد تغذیه‌ای دان بوده است.

در دهه‌ ۱٩۶٠ الی ۱۹٧٠ اسیدهای آمینه موجود در مواد غذائی مشخص شد و نیازهای  رژیم غذائی با محتویات اسیدهای آمینه برای طیورارزیابی گردیدند.

در دهه ۱٩٧٠ الی ۱۹٨٠ احتیاجات تغذیه‌ای و بحث قابلیت هضم آنها در خوراک بیشتر مورد ملاحظه قرار گرفتند٬ مایکوتوکسین‌ها شناسائی شدند و محدودیت دامنه تغییرات رژیم غذائی مشخص شد.

همچنین توسعه و تحقیق در بارۀ آنتی بیوتیک‌های محرک رشد مخلوط در دان و ضدکوکسیدیوزها در این دوران در حال انجام بود.

در طی دهه ۱٩٨٠ الی ۱۹٩٠ پیشرفت‌ها در تغذیه طیور شامل فرمولاسیون دان مقرون به‌صرفه توسط کامپیوتر، مشخص شدن فاکتور‌های ضد تغذیه‌ای در خوراک حیوانات و علوفه، استفاده از آنزیم‌های مکمل، توسعه نمونه ایده‌ال پروتئین و فرموله کردن آن برای مواد غذائی قابل هضم و همچنین شناخت بهتر جذب و مصرف مواد غذائی بوده است.

در طول دهه ۱٩٩٠ تا اکنون رشتۀ تغذیه بیشتر بصورت علمی جامع و یکپارچه با دیگر رشته‌ها در آمده است. اکنون متخصصین تغذیه طیور٬ مباحث مدیریت محیطی٬ فاکتورهای استرسی، فیزیکی و سوخت و سازی٬  اثر تغذیه بر روی بازده و کیفیت تولید و مبحث مصونیت و سلامت امعاء و احشاء را مورد توجه قرارداده‌اند.

در ٢۵ سال آینده تغذیه طیور بیشتر تحت تاثیر نوآوری‌های ذیل قرارخواهد گرفت:

  • بهبود تغذیه و برنامه‌های غذائی با علوم محاسباتی.
  • ترکیبات دان جایگزین و توسعه ارزش غذائی آنها با آنزیم‌های مکمل.
  • تعدیل فلور زنده محیط روده توسط مواد پیش مغذی افزودنی دان.
  • دانش دان و فن آوری تولید دان.
  • تغذیه دوران پیش نوزادی و برنامه نویسی اپی ژنتیک (تحت ژنتیکی).

 دانش محاسباتی (الگوریتم):

 بیشتر علوم تغذیه طیور در رفرانس‌ها مطرح شده٬ اما به‌کارگیری همه این دانش‌ها به‌صورت عملی به‌عنوان گسترش اطلاعات در طول ٢۵ سال آینده غیرممکن خواهد بود. به لطف پیشرفت‌ها در تکنولوژی کامپیوتر٬ مدیریت و موارد استفاده و کاربرد علم تغذیه طیور به اطلاعات قابل دسترسی تبدیل خواهد شد. بدین منظور الگوهای تجربی و مکانیکی برای شبیه سازی تولیدات طیور و بهبود مایحتاج غذائی توسعه داده شده‌اند و این الگوها با استفاده از اطلاعات آزمایشگاهی جدید برای بهبود برنامه‌های تغذیه طیور بیشتر تصحیح خواهند شد. همانگونه که در دیگر صنایع نیز از این الگوها استفاده شده٬ استفاده از الگوهای شبیه سازی شده برای ارزیابی ریسک و بهبود بازگشت اقتصادی در این صنعت نیز مورد استفاده قرار خواهد گرفت. دانش محاسباتی استخراج و آنالیز اطلاعات با استفاده از تکنیک‌هایی چون اطلاعات زیستی، تجزیه و تحلیل نتایج مطالعات و هولوآنالیز را در بر خواهد گرفت.

اطلاعات زیستی در تغذیه طیور از طریق کاربرد‌هائی چون آنالیز پیامدهای ژنی، اندازه‌گیری تنوع زیستی و سیستم‌های زیست شناسی، آنالیز ژن، آنالیز پروتئین و آنالیز سوخت و ساز برای توسعه دانش ما، مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

هولوآنالیز یک آنالیز پرمحتوا و کامل یا آنالیز کلی نگر از اطلاعات حاصله از چندین آزمایش٬ تعیین کمیت وابسته به پاسخ بر حسب ژنتیک دردسترس٬ وابسته به زمان‌سنجی محیطی٬ جغرافیائی٬ مدیریتی و محتوای رژیم غذائی و تنوع تغذیه‌ای می‌باشد.

کاربردهای هولوآنالیز در تغذیه طیور شامل:

  • پیش بینی پاسخ‌ها با فواصل مشخص و معین.
  • تعیین کمیت پاسخ‌ها برای پیش مغذی‌ها و مواد مغذی در شرایط زمانی، مکانی و اقتصادی ویژه.
  • برگردان شرایط تحقیقات به شرایط عملی.
  • کشف تئوری و قابل پیش بینی نمودن متغیرهای غیر وابسته و متقابل.

ترکیبات جایگزین

آنزیم‌ها:

با توجه به نوع و محل پرورش طیور٬ نوع ترکیبات دان دردسترس بر اساس کالری، معمولاً به ذرت٬  گندم٬ ذرت خوشه ای و مقداری چربی وروغن محدود می‌شوند. در آینده نیاز و درخواست‌های جهانی برای افزایش انرژی، ممکن است بیشتر به سوی این منابع متوجه شوند. سوخت‌های زیستی چندین تن ذرت را به اتانول تبدیل خواهند کرد حتی اگر انرژی ناشی از تخمیر سلولزی همانگونه که پیش بینی می‌شود پیش‌بُرد داشته باشد.

در ٢۵ سال آینده اگر تولیدکنندگان ذرت نتوانند محصول خود را برای جبران افزایش درخواست  و نیاز برای غذا و سوخت افزایش دهند، متخصصین تغذیه طیور ملزم خواهند شد که بتوانند انرژی محدود شده درفیبرهای غلات و فراورده‌های جانبی آن را آزاد سازی کنند. استفاده از بیشتر فراورده‌های جانبی غلات خشک شده در رژیم غذائی به‌علت مشکلات مداوم فیزیکی و شیمیائی (در دسترس بودن مواد تغذیه ای ضعیف) مایکو توکسین‌ها و دیگر فاکتورهای ضد تغذیه ای و اثرات ناسازگارآنها در تولید دان، محدود است.

اخیراً مکمل‌های آنزیمی به طور وسیعی ارزش غذایی بسیاری از ترکیبات دان را بالا برده است. از آنجائیکه محصولات آنزیمی جدید توسعه یافته‌اند و چگونگی فعالیتشان را در طول پروسه تغذیه و هضم حفظ می‌کنند٬ از آن‌ها به‌عنوان یک قسمت یکپارچه  برا ی جلوگیری از اتلاف انرژی در بیشتر غلات و گندم و جو استفاده می‌گردد.

مکمل‌های آنزیمی برای کاهش اثرات ناسازگار فاکتورهای ضد تغذیه‌ای و افزایش در دسترس قرار دادن مواد مغذی برای هضم و جذب و اجازه برای انعطاف پذیری بیشتر و مقرون به‌صرفه بودن فرمولاسیون تغذیه، به‌کار برده می‌شوند. آنزیم‌ها همچنین می‌توانند به تعدیل یا تثبیت میکروفلور روده کمک کنند، بنابراین باعث بهبود بیشتر سلامت، آسایش و رفاه طیور می‌شوند.

آنزیم‌ها٬ محصولاتی حاصل از تخمیرهستند که با فعالیت‌های خود ارزش غذائی فیتات (فسفر) و پلی ساکارید غیر نشاسته‌ای و نشاسته‌ای پروتئین را بهبود می‌دهند.

آنزیم‌های تجاری قبلی بر اساس تاثیرات اولیه آنها مورد توصیف قرار می‌گرفتند. برای مثال آنزیم فیتات یک اثر اولیه در بهبود مصرف فسفر دارد، پنتوساناز و آمیلاز اثرات اولیه بر روی افزایش انرژی دارند و پروتئاز اثر اولیه برروی افزایش قابلیت هضم اسیدهای آمینه دارد. اما اکنون می‌دانیم که آنزیم‌ها تاثیرات ثانویه‌ای با فعالیت‌های سینرژیستیکی نیز دارند.

تعدیل اکوسیستم امعاء و احشاء

مدیریت اکوسیستم روده و سلامت روده٬ یک تکاپوی عمده و بزرگ برای صنعت طیور خواهد بود و تغذیه نقشی بزرگ در مدیریت سلامت روده بازی خواهد کرد. متخصصین تغذیه تمام تلاش خود را بروی مدیریت اکوسیستم روده توسط موادتغذیه‌ای به جای کنترل بیماری‌های روده‌ای با مواد دارویی متمرکز خواهند کرد و آنتی بیوتیک‌های افزودنی مخلوط در دان (محرک رشد) و ضد کوکسیدیوز‌هایی که در گذشته برای کنترل سلامت روده به‌کار برده می‌شدند، در آینده منع و استفاده آن‌ها محدود خواهد شد.

در گذشته تغذیه طیور بر اساس نیازهای تغذیه‌ای طیور تعیین می‌شد، در حالیکه در آینده تغذیه طیور باید بیشتر معطوف به تغذیه فلورمیکروبی روده باشد. اکوسیستم روده‌ای جوجه‌ها حدود ٢٠% از نیاز انرژی رژیم روزانه شان را مصرف می‌کند.

حدود ٧٠ درصد از میزان گردش پروتئین روزانه در بدن پرنده از طریق روده انجام می‌گیرد و بیش از ٧٠% سلول‌های ایمنی موجود در بدن جوجه‌ها در دستگاه گوارش آن‌ها یافت می‌شوند.

مقدار باکتری‌های موجود در روده پرنده ده برابر تعداد کل سلول‌های بدن خود پرنده می‌باشد. لذا این این سوال پیش می‌آید که آیا ما پرنده را تغذیه می‌کنیم یا فلور میکروبی زنده موجود در دستگاه گوارش پرنده را؟

ما همچنین خواهیم دید که تغذیه طیور بر روی استراتژی‌های تغذیه‌ای که شامل تعدیل میکروفلور روده و بهبود سلامت و توسعه روده می‌باشد، متمرکز خواهد شد. سلامت روده یک رابطه ترکیبی بین رژیم غذائی، جیره غذائی، مخاط روده و میکرو فلور روده می‌باشد.

در آینده عمده تحقیقات بر روی عصاره‌های گیاهی و محصولات میکروبی حاصل از تخمیر و تغذیه میکروبی مستقیم متمرکز خواهد شد. درواقع ما خواهیم آموخت که چگونه آنزیم‌ها و دیگر مواد پیش تغذیه‌ای افزودنی دان با عناصر غذائی موجود در جیره برای تثبیت اکوسیستم روده و تنوع میکروبی روده وارد فعل و انفعال خواهند شد. بیشتر افزودنی‌های پیش تغذیه ای دان می‌توانند اثرات سینرژیستیک روی سلامت روده داشته باشند. فواید ترکیب شده آنها ممکن است شامل پاسخ التهابی کاهش یافته٬ خصوصیات پیشرفته حفاظتی سد مخاطی، اکوسیستم میکروبی تثبیت شده و بهبود جذب مواد غذائی باشد.  

هنگامیکه تنوع میکروبی  روده افزایش پیدا می‌کند و اکوسیستم روده بیشتر تثبیت می‌شود٬ پرنده در مقابل کلونیزه شدن میکروب‌های مضر و پاتوژن که به‌طور ناسازگاری سلامت حیوانات و امنیت غذا را متاثر می‌کنند مقاوم‌تر می‌شوند.

مصرف مواد غذائی

پروسه پلت کردن دان طیور به صورت یک تکنیک استاندارد عمدتاً در جهت مدیریت دان و مصرف خوراک توسط پرنده در آمده است و ضریب تبدیل، زمانی بهبود می‌یابد که کیفیت پلت بهبود یابد. بر اساس مطالعات انجام شده ارزش موثر کالری سازی خوراک پلت شده بالای kcal/kg ۱۵٠، بیشتر از دان پودری (مش) است زیرا پرنده‌ها زمان کمتری برای خوردن و زمان بیشتری را برای استراحت صرف می‌کنند. این ارزش موثر انرژی‌زایی خوراک پلت شده در مبحث افزایش هزینه‌های انرژی بسیار مهم خواهد بود. در آینده تحقیقات زیادی برروی روش‌های مقرون به‌صرفه برای بهبود کیفیت پلت انجام و روش‌های جدید تهیه و فرمولاسیون خوراک برای بهبود کیفیت پلت ضروری خواهند شد، مخصوصاً زمانی که امنیت خوراک و دان نیز مورد اهمیت است. هر چند کیفیت پلت با کاهش اندازه ذرات خرد شده و افزایش پروسۀ گرما در طول مراحل تهیه و پلت کردن قابل بهبود است، ممکن است رفاه و امنیت پرنده به خطر بیافتد.

تغذیه پریناتال یا دوران پیش نوزادی:

پنجاه سال پیش زمانیکه انتخاب ژنتیکی جوجه مرغ‌ها و بوقلمون‌ها شروع شد مراحل جوجه کشی و مراحل نوزادی با ٢۵% از زندگی طیور گوشتی برابری می‌کرد. امروزه طیور با بازده بالای گوشت  در زمان کوتاهی به وزن قابل ارائه به بازار می‌رسند و جوجه کشی و دوران نوزادی با  بیشتر از ۵٠%  از زندگی پرنده برابر است.

متخصصین ژنتیک طیور پیش بینی میکنند که در آینده سن پرنده در زمان رسیدن به وزن قابل ارائه به بازار پائین‌تر خواهد آمد. بنابراین دوران جوجه کشی و نوزادی به قسمتی با اهمیت نسبی خیلی زیادتری در تولید طیور تبدیل خواهد شد.

محققین می‌دانند که توانائی یک پرنده برای رسیدن به حداکثر پتانسیل ژنتیکی‌اش برای رشد، به تغذیه اولیه آن وابسته است و تغذیه دوران نوزادی به یک بحث مهم و فعال در بخش تحقیق و توسعه در آینده تبدیل و رژیم غذائی شامل اسیدهای ارگانیک٬ اسیدهای نوکلئیک٬ عناصر معدنی ارگانیک، عصاره‌های گیاهی و ترکیبات فعال زیستی خواهد شد.

آیندۀ موجود:

 تغذیۀ علمی طیور همواره پیشرو بوده است و اگرحمایت‌های مناسب  اکادمیک، اقتصادی و اجتماعی وجود داشته باشد، در آینده نیز به همین منوال ادامه خواهد داشت.

در طول ٢۵ سال آینده  تغذیۀ طیور به طور نزدیکی با دیگر رشته‌های علم و با استفاده از فن‌آوری‌های زیستی و تکنولوژی‌های محاسباتی، برای تولید محصولات طیور با کیفیت بالا و با هزینه‌های پائین، برای مصرف کننده‌‌هایی که تنوع تقاضا دارند، یکپارچه و استاندارد خواهد شد. زمان خواهد گفت که در ٢۵ سال آینده مصرف کننده‌ها چه تقاضاهائی خواهند داشت و علم تغذیه طیور برای هماهنگی با آن تقاضاها، تغییر خواهد کرد.

دکتر افشین وفایی

 بخش علمی گروه دارویی کیمیافام

2091 بازدید

  نظر خود را درباره این مطلب بنویسید